'Er raken per dag twee jongeren in coma door drank'

Nederland Rotterdam 15 januari 2012 Een nacht met de ambulance op pad. De eertse rit een vrouw met hart problemen, de 2e een man met een psychose die denkt dat hij vergiftigd is door zijn moeder nummer 3 en 4 mogelijke alcohol vergifitging bij jongeren. foto: Arie Kievit arie kievit/Hollandse Hoogte

De aanleiding

„Ik ben me rot geschrokken”, zei CDA-lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma op 31 mei in De Telegraaf. „Tegenwoordig raken er twee minderjarigen per dag in coma door drank.” Het citaat werd door verschillende media, waaronder Nu.nl, overgenomen. Van Haersma Buma pleitte in hetzelfde artikel voor een verbod op de verkoop van alcohol aan jongeren onder de achttien jaar. Het aantal ‘comazuipers’ *, dat Van Haersma Buma blijkbaar erg hoog vindt, diende als onderstreping van de ernst van de problematiek. Lezers Kasper Nijhoff, Frank Huisingh en Paulien Hilbrink vroegen aan next.checkt: raken er echt twee minderjarigen per dag in coma door alcoholmisbruik?

Waar is het op gebaseerd?

Een voorlichter van het CDA laat weten dat Van Haersma Buma zijn uitspraak baseert op onderzoek van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP). Sinds 2007 vullen Nederlandse kinderartsen op verzoek van het Instituut uitgebreide vragenlijsten in over alcoholvergiftigingen onder minderjarigen. 92 procent van de algemene kinderartsen en 83 van de academische kinderartsen werkten in 2011 aan het onderzoek mee.

Interpretaties

In dat onderzoek, Alcoholintoxicaties bij jongeren in Nederland, staat dat vorig jaar 762 Nederlandse jongeren met spoed werden opgenomen in een ziekenhuis na het drinken van te veel alcohol. De onderzoekers signaleren een sterke toename van het aantal drankgerelateerde ziekenhuisopnamen onder jongeren; in 2007 waren het er nog 297. Bij 88 procent van die 762 ziekenhuisopnamen was vorig jaar sprake van een ‘alcoholcoma’.

Maar wat is dat eigenlijk, een alcoholcoma? Daarvan is sprake als de concentratie alcohol in het bloed, en daarmee ook in de hersenen, zo hoog is, dat de patiënt bewusteloos raakt. Het begrip is inwisselbaar met ‘alcoholvergiftiging’.

Bij de begripsbepaling in het onderzoek is een kanttekening op zijn plaats. Deelnemende kinderartsen wordt alleen gevraagd of er bij de patiënt sprake is van ‘verminderd bewustzijn’. Een dronken jongen die in het ziekenhuis nog redelijk uit zijn woorden komt, maar even ‘out is gegaan’, en een paar uur zijn roes uitslaapt op een ziekenhuisbed, wordt in het onderzoek toch als comateus aangemerkt.

Dat is medisch wetenschappelijk wel te verdedigen. Volgens de zogenoemde Glasgow-comaschaal, een gestandaardiseerd puntensysteem dat een indicatie geeft van de diepte van een coma, zijn ook patiënten die in een staat van verminderd bewustzijn verkeren comateus. Zij het dat er dan sprake is van een lichte coma.

En, klopt het?

Van de 762 alcoholgerelateerde ziekenhuisopnamen van jongeren in 2011 heeft de behandelend arts bij 88 procent van de gevallen als hoofdreden van de opname opgegeven ‘verminderd bewustzijn’ – in totaal dus 670 jongeren. Interpreteren we het begrip coma als een staat van ‘verminderd bewustzijn’, dan kunnen we zeggen dat gemiddeld 1,84 jongeren onder de 18, dus ruwweg twee per dag, in coma raken door drank. Dit aantal ligt naar alle waarschijnlijkheid hoger, omdat niet elk kind met een alcoholvergiftiging naar het ziekenhuis wordt gebracht. Zo’n alcoholcoma is overigens van een andere orde dan een coma als gevolg van bijvoorbeeld een tijdelijke hersenstilstand: de gemiddelde duur van de alcoholcoma’s onder jongeren bedraagt circa drie uur.

Conclusie

In 2011 werden gemiddeld 1,84 minderjarigen per dag met alcoholvergiftiging het ziekenhuis binnengebracht. De werkelijke hoogte van het aantal alcoholvergiftigingen zal hoger liggen, omdat niet elk kind met een alcoholvergiftiging in het ziekenhuis terechtkomt. Het onderzoek waar Van Haersma Buma zijn uitspraak op baseert, heeft een hoge respons en is daarom betrouwbaar. Het onderzoek gaat uit van een ruime, maar wetenschappelijk te verdedigen definitie van coma. next.checkt beoordeelt de uitspraak „tegenwoordig raken er twee minderjarigen per dag in coma door drank” dan ook als waar.

    • Reinier Kist