Crisis of niet, vervuiler betaalt

GroenLinks wil brandstoffen zwaarder belasten. De vervuiler betaalt, staat in het verkiezingsprogramma. En starters op de huizenmarkt kunnen 10.000 euro krijgen.

Zo expliciet als de SP in haar verkiezingsprogramma laat zien dat ze bereid is mee te regeren, hoeft GroenLinks het niet te zeggen. Niet meer. Want twee jaar geleden schreef de partij al dat ze „graag wil meeregeren”. In het verkiezingsprogramma Groene Kansen dat de partij vanmiddag zou presenteren, volstaan enkele verwijzingen naar het begrotingsakkoord voor 2013. „Het Lenteakkoord toont aan dat we deze verantwoordelijkheid niet uit de weg gaan.”

Vanmiddag zou blijken of huidig fractievoorzitter Jolande Sap of haar uitdager Tofik Dibi het programma aan de kiezer mag gaan verkopen. Althans, als genoeg GroenLinks-leden hun voorkeur hebben uitgesproken: de uitslag van het referendum is alleen geldig als 30 procent van de leden heeft gestemd.

Welke voorstellen in het programma hadden we kunnen verwachten?

Vanzelfsprekend staat GroenLinks voor duurzaam. De partij wil afschaffing van de 6 miljard euro aan subsidies en belastingvoordelen voor „grootverbruikers en producenten van fossiele energie”. De vervuiler betaalt, is het principe. Bestaande milieubelastingen op verpakkingen, energie, afvalstoffen en brandstoffen moeten omhoog. De opbrengst daarvan gebruikt GroenLinks om voor werkgevers de loonkosten voor laagbetaalde arbeid te verlagen. Dat idee heeft de partij al jaren, al zei Dibi in de lijsttrekkersdebatten steeds dat hij er geen fan is.

Wat bemoeilijkt een samenwerking met rechtse partijen?

Traditioneel verschilt GroenLinks met ‘rechts’ van mening over hoe de arbeidsmarkt en de woningmarkt eruit moeten zien. Over de hypotheekrenteaftrek is de partij helder en nog concreter dan twee jaar geleden: volgend jaar mag de hypotheekrenteaftrek alleen nog gelden voor hypotheken van onder de 1 miljoen euro. Daarna moet de aftrek in 25 jaar stapsgewijs helemaal worden afgebouwd. Starters moeten een premie krijgen als stimulans: 4 procent van de koopsom van hun woning, met een maximum van 10.000 euro.

GroenLinks wil, net als de SP, een topbelastingtarief: 60 procent belasting voor mensen met inkomens boven 150.000 euro. En de forenzentaks moet alleen voor automobilisten gaan gelden, treinreizigers mogen wel belastingvoordeel houden.

Wat bemoeilijkt een samenwerking met andere linkse partijen?

Bij de verhoging van de AOW-leeftijd gaat GroenLinks harder dan de PvdA en de SP. De AOW moet versneld omhoog, in elk geval zoals in het Lenteakkoord is afgesproken: vanaf volgend jaar met één maand per jaar, zodat in 2023 de pensioenleeftijd op 67 jaar uitkomt. En „ouderen met een goed inkomen” – specifieker wordt het niet – moeten op korte termijn meebetalen aan de AOW. De duur van de werkloosheidsuitkering kan volgens de partij naar beneden, van nu 38 maanden naar maximaal één jaar. Wel zou de uitkering dan omhoog moeten.

Wat valt verder op?

De specifieke ideeën over de inrichting van het Nederlandse bestuur zijn verdwenen. In het vorige programma stond dat de Eerste Kamer wel weg kon en dat er maximaal zeven ‘landsdelen’ zouden moeten komen in plaats van de huidige provincies. Nu wil de partij een staatscommissie die herinrichting onderzoekt.

GroenLinks wil grotere bedrijven verplichten een aantal gedeeltelijk arbeidsgehandicapten in dienst te nemen. De top van beursgenoteerde bedrijven en (semi)publieke instellingen moet voor ten minste 30 procent uit vrouwen bestaan, vindt de partij.

    • Annemarie Kas