CDA en VVD blijken niet zuiniger dan ‘potverterende’ PvdA

VVD-fractievoorzitter Stef Blok zegt in een reactie dat het 'the benefit of hindsight' is om te zeggen dat VVD en CDA het begrotingstekort in het verleden niet harder hebben aangepakt dan de PvdA. Foto NRC / Roel Rozenburg

Het beeld van de “potverterende” PvdA dat concurrenten VVD en CDA in de verkiezingscampagne schetsen wordt niet gestaafd door feiten. Dat schrijft NRC Handelsblad vanmiddag op basis van een historisch overzicht van op CBS-cijfers gebaseerde begrotingstekorten. Volgens deze cijfers waren er in jaren van economische groei relatief minder vaak tekorten bij regeringen met de PvdA dan bij regeringen met CDA en VVD.

Als gevolg van de recessie zijn de beheersing van het begrotingstekort en het terugdringen van de staatsschuld een belangrijke inzet van de komende verkiezingen. In de verkiezingscampagne betichten CDA en VVD de PvdA ervan de financiën altijd uit de hand te laten lopen.

Enkel cijfers over begrotingstekorten en staatsschuld zeggen niet alles over de financiële degelijkheid van partijen. Sommige hervormingen kosten in eerste instantie geld. Regeringen kunnen vaak weinig doen aan factoren die de economie beïnvloeden. Neem de oliecrises in de jaren zeventig. Maar juist VVD en CDA refereren aan cijfers over tekorten en staatsschuld als zij “socialisten” aanvallen vanwege hun “potverteren”.

CDA viel PvdA onlangs nog aan op ‘potverteren’

CDA-leider Sybrand van Haersma Buma deed dat onlangs nog in een Kamerdebat door “het oude potverteren” van voormalig premier Den Uyl te vergelijken met de politiek van PvdA-leider Diederik Samsom. “Joop den Uyl was de meester, Diederik Samsom is een goede leerling.”

Het kabinet-Den Uyl kwam inderdaad uitsluitend met tekorten, maar die waren veel minder hoog dan in de jaren van CDA-bewind daarna. De ‘no-nonsense’ kabinetten Lubbers I en II van CDA en VVD bijvoorbeeld, boekten hoge begrotingstekorten in jaren van economische voorspoed.

Ook VVD-leider Stef Blok verwijt links regelmatig spilzucht. “Het is altijd lastig aan een socialist uit te leggen waarom je niet meer geld moet uitgeven dan je binnenkrijgt.” Maar ook in jaren dat de VVD aan de regering meedeed is dat vaak gebeurd. In een reactie zegt Blok dat het “onredelijk is om zo terug te kijken”, omdat het met “the benefit of hindsight” gebeurt. Hij wijst erop dat het begrotingsbeleid van Lubbers in die tijd als keihard werd gezien door de bevolking: “Het Malieveld stroomde vol, jaar in, jaar uit.” CDA-leider Buma wilde niet reageren.

‘PvdA wil in regering bewijzen niet te potverteren’

Volgens de Tilburgse hoogleraar Harrie Verbon (Openbare financiën) bewijst een minister van Financiën vooral zijn kracht door overschotten te realiseren in goede tijden:

“En de PvdA wordt er altijd van beschuldigd de overheid groter te maken en veel geld uit te geven. Als die partij in de regering komt, wil ze altijd bewijzen dat dit oordeel niet terecht is.”

Volgens Verbon is er ook een parallel met de VS. “De ‘rechtse’ Reagan liet het tekort uit de hand lopen, de ‘linkse’ Clinton boekte een overschot.”