Aangrijpende films over chemische elementen

Een film over zuurstof waarin ademnood de hoofdrol speelt. Het is een pilot van een serie video’s over de eerste 94 chemische elementen.

Wat er met Bob aan de hand is, komen we niet te weten, maar leuk is het niet. Hij ziet er uitgeteerd uit en is altijd buiten adem. Hij is verbonden met een assortiment slangetjes; naar de wc gaan is een expeditie en zijn laatste wandeling is jaren geleden. Toch weet hij opgewekt en met humor iets over zichzelf te vertellen in Oxygen – The Old Man and his Bed, een van de voorbeeldfilms van het project ‘94 Elements’.

Iedere film in deze serie wordt gewijd aan een van de chemische elementen, waterstof tot en met plutonium, het zwaarste natuurlijke element. Het doet denken aan Periodic Videos, de succesvolle rubriek op YouTube van scheikundigen uit Nottingham. Daarin krijgt elk element een reportage met uitleg, proefjes en weetjes.

De vier eerste films van ‘94 Elements’ vertonen een andere aanpak. Stuk voor stuk zijn ze aangrijpend – we zien menselijk drama, waarbij het élément du jour slechts op de achtergrond aanwezig is. In de aflevering over koper zien we een stel jongens op het Indiase platteland die voor een louche baas koper isoleren uit afgedankte elektronische apparatuur. Een van de jongens praat, terwijl hij giftige salpeterdampen inademt, weemoedig over zijn agrarische geboortestreek. Daar is nu niemand om de oogst binnen te halen.

The Scan gaat over gadolinium, een contrastmiddel bij mri-scans. Het is een aandoenlijke tragikomedie. De hoofdpersoon ondergaat een scan in Tbilisi (Georgië), maar krijgt geen diagnose. Met de foto’s wordt hij naar huis gestuurd in afwachting van een consult bij de specialist. Thuis ontstaat een samenscholing rond de patiënt. De familieleden putten zich uit in bakerpraatjes, goedbedoelde adviezen en sterke verhalen en praten daarmee de zieke bijkans het graf in.

Germanium is een belangrijk bestanddeel van lenscoatings in chirurgische microscopen. The Eye Clinic gaat over een polikliniek in New Delhi waar patiënten van hun staar worden afgeholpen.

Vier films zijn af; negentig te gaan. Initiatiefnemer en regisseur Mike Paterson collecteert nu via de site Indiegogo.com. Filmliefhebbers kunnen financieel bijdragen en krijgen daarvoor tegenprestaties die groter zijn naarmate ze meer geven. Voor 10 dollar krijg je e-mails over de vorderingen van het project; voor $10.000 ben je sponsor en krijg je je merknaam in beeld. Een deel van het streefbudget van 62.000 dollar is bestemd voor de organisatie van wedstrijden waarvan de winnaars een of meer films mogen maken. Het budget voor de volgende drie films is 10.000 dollar per stuk. Geen geld voor zulke mooie films.

Herbert Blankesteijn

De video is te zien op nrc.nl/wetenschap