Zelfs 35 mei mag niet

Voor de Chinese regering was gisteren elke verwijzing naar het protest op het plein van de Hemelse Vrede, in 1989, taboe.

Paramilitary police officers patrol in the Forbidden City, north of Tiananmen Suqare, in Beijing, June 4, 2012. China's censors blocked internet access to the terms "six four", "23", "candle" and "never forget" on Monday, broadening extensive efforts to silence talk about the 23rd anniversary of China's bloody June 4 crackdown on pro-democracy protesters. REUTERS/Jason Lee (CHINA - Tags: POLITICS ANNIVERSARY) REUTERS

Correspondent China

SHANGHAI. De lijst van gecensureerde woorden op het Chinese internet werd gisteren, op de 23ste herdenkingsdag van de onderdrukking van ‘Tiananmen’, met het uur langer. Alle woorden, data, historische verwijzingen en synoniemen die ook maar bij benadering kunnen worden geassocieerd met de bloedige onderdrukking van de Tiananmen-demonstraties op 3 en 4 juni 1989 werden in een digitaal kat-en-muisspel tussen censoren en internetters geblokkeerd.

Een beperkte greep: Tiananmen, tanks, slachtoffers, 4 juni incident, democratie, maar ook 3/4, 4/6, BBC, kaars, herdenking, student, nooit vergeten en nummer 2, een verwijzing naar de gevangenis waar nog een aantal betogers van toen vastzit.

Daar komen nog bij de namen van bekende studentenleiders en de titels van honderden oude boeken en toneelstukken over onrechtvaardigheid. Die werden gebruikt en door vele internetters begrepen als codewoorden voor wat officieel het ‘4 juni-incident’ heet. Zelfs de meest onschuldige foto’s en video’s van het Tiananmenplein in Peking werden op zeker moment geblokkeerd, nadat enkele oude beelden van de demonstraties toch op het internet verschenen.

De directies van grote internetbedrijven en portals zoals Baidu en Sohu kregen opdracht van de overheid de censuurafdelingen uit te breiden, te laten overwerken en iedereen pas naar huis te laten gaan als de „harmonie op het internet’’ is hersteld. Deze tekst uit een officiële e-mail ging al snel bij wijze van stil protest rond op redacties van binnen- en buitenlandse media. Tienduizenden klachten over de ingrepen zelf moesten worden verwijderd.

De Tiananmen-demonstraties van 1989 zijn nog altijd taboe in Chinese media en in geschiedschrijving. Over de betogingen zelf, de politieke besluitvorming over het inzetten van leger en politie en de nasleep mag niet worden geschreven. Een nieuw boek van de toenmalige burgemeester van Peking, die het inzetten van het leger nu betreurt, is verboden. De demonstraties in Hongkong, zondag en gisteren, waarbij tienduizenden openheid van zaken eisten, worden in de rest van het land genegeerd.

In de autonome haven- en beursstad van China werd in de avond ook een replica meegedragen van de God van de Democratie die 23 jaar geleden op het Tiananmenplein stond. Bij de demonstraties zijn oud-studentenleiders aanwezig, onder wie Fang Zheng, wiens benen op 4 juni 1989 werden verbrijzeld. Volgens Fang, nu woonachtig in de VS, zal het niet lang meer duren voordat de communistische autoriteiten verantwoording zullen afleggen voor de dood van honderden demonstranten. „Zonder openheid geen sociale stabiliteit en vooruitgang”, zei hij gisteren in de South China Morning Post.

De strenge controles van de overheid verhinderden sommigen in China niet de gebeurtenissen van toen te herdenken. Op verschillende plaatsen in Zuidwest- en Centraal-China kwamen kleine groepen bijeen om openheid en verantwoording te eisen. In de provincie Shandong werden uit protest tegen de geheimzinnigheid door oud-actievoerders korte hongerstakingen gehouden. Op het Tiananmenplein zelf was het vandaag door de uitgebreide bewaking rustiger dan anders.

    • Oscar Garschagen