Wordt 'sexy Alexi' de Griekse premier?

De 37-jarige Alexis Tsipras maakt een goede kans over twee weken de Griekse premier te worden.

Leader of the leftist coalition Syriza, Alexis Tsipras, arrives at coalition headquarters in Athens on May 6, 2012 after the first results of the Greek general elections. Greece's two main parties suffered big losses in elections on May 6, exit polls showed, throwing into doubt the eurozone state's austerity plans after a strong showing by protest groups including the neo-Nazis. The conservative New Democracy led by Antonis Samaras was the largest party with 17-20 percent of the vote, insufficient to give it an absolute majority and down from 33.5 percent at the last election in 2009, the exit polls showed. Socialist Pasok saw its score slump to 14-17 percent from 43.9 percent. The party even looked set to be leapfrogged into second place by the leftist Syriza, which scored 15.5-18.5 percent, up from 4.6 percent three years ago. AFP PHOTO / ANGELOS TZORTZINIS AFP

Correspondent Griekenland

athene. De kortingen op lonen en pensioenen worden teruggedraaid, de banken worden genationaliseerd, de rijken gaan meer belasting betalen en de afspraken met de Europese Unie, de Europese Bank en het Internationaal Monetair Fonds over bezuinigingen worden geannuleerd. En dat allemaal zonder dat Griekenland de euro opgeeft.

Aldus Alexis Tsipras (37), de grote verrassing bij de verkiezingen van 6 mei. Zijn partij Syriza, een coalitie van radicaal-linkse partijen, kwam op de tweede plaats, met 17 procent. Bij de nieuwe verkiezingen op 17 juni zou Tsipras premier kunnen worden. In de peilingen ligt hij nek-aan-nek met de conservatieve Nieuwe Democratie.

De bouwkundig ingenieur, die al vanaf zijn middelbare schooltijd in de politiek zit, is plotseling een van de machtigste politici van Griekenland geworden. In de oppositie mocht hij overal tegenaan schoppen. Nu hij een serieuze kans maakt op de macht, wordt hij ondervraagd en ontleed, alsof de Grieken hem voor het eerst echt zien staan.

In een interview met Kathimerini beschreef Tsipras de verkiezingen als een referendum over het ‘Memorandum’, de afspraken over bezuinigingen met EU, IMF en ECB. Als premier, zei hij, zou hij het meteen opzeggen. Volgens zijn tegenstanders van de twee traditionele partijen, Nieuwe Democratie en de socialistische Pasok, is het eerder een referendum over de euro, en dreigt bij eenzijdig opzeggen het gevaar dat Griekenland de eurozone moet verlaten. Bangmakerij, volgens Tsipras. Het partijprogramma van Syriza belooft hogere belastingen voor de rijken, maar veel concreter wordt het niet.

Zijn opponenten schilderen Tsipras af als een wereldvreemde links-radicaal en een pion van de vermeende ‘drachme-lobby’: rijke Grieken die hun geld naar het buitenland hebben gebracht en nu klaarstaan om alle industrie op te kopen. Kranten staan vol doemscenario’s over brandstof- en medicijntekorten en bankautomaten die geen geld meer geven.

Tsipras doet die berichten af als chantage. Op een verkiezingsbijeenkomst zaterdagavond hekelde hij het achterhoedegevecht van het „corrupte en louche politieke establishment” dat „het volk en het land aan de schuldeisers over wil dragen”. Wie naar hem kijkt, ziet geen links-radicale activist; eerder een doorsnee Griek uit de Atheense middenklasse die motor rijdt en pakken zonder stropdas draagt. Als tiener was Tsipras lid van de communistische jongerenpartij en stond hij voorop bij scholierenprotesten.

Sinds hij in 2009 tot leider werd gekozen, heeft Tsipras de onderling ruziënde ultralinkse splintergroeperingen binnen zijn partij bij elkaar weten te houden en er de scherpe kanten van af geveild. In die context geldt hij als gematigd, en dat wordt gezien als verdienste. Hij geldt als degelijk, intelligent en aantrekkelijk: jonge vrouwen noemen hem ‘Sexy Alexi’.

Voor aanhangers van Tsipras is de felheid waarmee ze worden aangevallen de doodsreutel van het oude tweepartijensysteem, waarin Nieuwe Democratie en Pasok de macht en de banen verdelen en nauwe banden hebben met rijke zakenmensen. „Dat stelsel is de afgelopen tien jaar ingestort”, zegt George Stathakis, parlementslid van Syriza en econoom. „Syriza was intussen actief in grass-roots burgerbewegingen.” Maar tussen de ‘oude’ politiek en de wereld vol idealisten waar Tsipras uit komt, gaapt een kloof. Het drama van Tsipras’ generatie is dat ze nooit tegenslag heeft gehad, schrijft columnist Nikos Konstandaras van Kathimerini. Hij typeert Tsipras, die vier dagen na de val van de kolonelsdictatuur in 1974 werd geboren, als een verwend jongetje dat alleen een „magische wereld” van Griekse vooruitgang kent.

Aanhangers verhullen niet dat Syriza eigenlijk nog niet klaar is om te regeren. „Ik had hun graag wat meer tijd gegund”, verzucht schrijver en sympathisant Christoforos Kasdaglis. Hij riep politiek links in een boek op om te moderniseren, samen te werken en „naar de mensen toe te gaan in plaats van andersom”.

De Syriza-aanhang beantwoordt de aanvallen van gevestigde partijen met een socialemediacampagne: ‘Geef Syriza de schuld’. Op Twitter worden achter #Ftei o Syriza varianten op dat thema bedacht, ‘want je kunt Syriza overal de schuld van geven, hiv, immigratie, armoede, de banksaldo’s, de huizen, de echtgenoten’. Op een YouTube-filmpje treft een vrouw haar vriend in bed aan met haar beste vriendin. Hij probeert uit te leggen wat er gebeurd is. En geeft uiteindelijk Syriza de schuld.

    • Marloes de Koning