Robbert Dijkgraaf geridderd - kritiseert Nederlandse onderzoekspraktijk

Dijkgraaf werd vanmiddag in Amsterdam geridderd door premier Rutte. Foto Flickr

Vertrekkend president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen Robbert Dijkgraaf heeft vanmiddag in Amsterdam een lintje gekregen van premier Rutte. In zijn laatste jaarrede zei Dijkgraaf dat Nederland te veel nadruk legt op toegepast onderzoek. Dat gaat volgens hem ten koste van fundamentele wetenschap.

Volgende maand wordt Dijkgraaf, die door koningin Beatrix benoemd is tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, directeur van het Institute for Advanced Study in Princeton in de VS. Dat werd in 1930 opgericht door de onderwijskundige Abraham Flexner, die vond dat vrij fundamenteel onderzoek meer bijdraagt aan maatschappelijk welzijn dan toegepast onderzoek. In de kelder van dat instituut werd in de jaren veertig de eerste programmeerbare computer gebouwd. In die context past Dijkgraafs pleidooi voor “het nut van nutteloos onderzoek”.

Dijkgraaf vreest ‘bleke toekomst’ voor komende generaties

Volgens Dijkgraaf gaat het nu nog goed met de wetenschap in Nederland, maar hij ziet bij dit beleid een “bleke toekomst” voor de komende generaties:

“Het is zuur te constateren dat de landen die we de afgelopen jaren zo vaak ten voorbeeld hebben gesteld vanwege hun inspirerende kennisbeleid – Zweden, Denemarken, Finland en met name Duitsland – niet alleen sterker uit de financiële crisis van 2008 zijn gekomen, maar zich ook in de huidige eurocrisis positief weten te onderscheiden. Ik zou willen zeggen: dames en heren politici, hoeveel bewijs verlangt u nog?”

Rutte zei tijdens de bijeenkomst dat Nederlands onderzoek van oudsher een link heeft met “enkele grote bedrijven” die aan intensief onderzoek en ontwikkeling doen. “Het NatLab van Philips is natuurlijk een wereldwijd begrip.” De bevordering van onderzoek in ‘topsectoren’ staat volgens hem in een “prima Nederlandse traditie” en het belang van samenwerking van bedrijfsleven met kennisinstellingen zal “alleen maar groeien”.

Opvolger Dijkgraaf pleit ook voor fundamenteel onderzoek

Dijkgraaf wordt als KNAW-president opgevolgd door Hans Clevers. Hij is een vooraanstaand wetenschapper in de kankerbiologie en was directeur van het Hubrechtlaboratorium in Utrecht. Ook Clevers wees in zijn toespraak van vanmiddag op het belang van fundamenteel onderzoek:

“Toegepast onderzoek bouwt voort op ontdekkingen gedaan in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek. Zonder fundamenteel onderzoek valt de pijplijn snel droog. We weten veel niet. En van het meeste daarvan weten we niet eens dat we het niet weten. Het is onmogelijk om te voorspellen wat we gaan ontdekken, en wanneer.”

    • Pim van den Dool