Cijfers verzamelen om het kunstdebat te bevorderen

De Boekmanstichting en het Sociaal en Cultureel Planbureau werken aan een Cultuurindex, een centrale database die een groot aantal cijfers over cultuur in Nederland zal bevatten en die met tweejaarlijkse indexcijfers de vitaliteit van de cultuursector zal meten. Het Prins Bernhard Cultuurfonds stelt hiervoor een ton subsidie beschikbaar.

Cas Smithuijsen, directeur van de Boekmanstichting, hoopt dat de Cultuurindex zal bijdragen aan een debat over cultuur dat meer is gefundeerd op feiten. „De laatste jaren raakte het debat steeds verder af van cijfers en was het vooral gebaseerd op emotie”, zegt hij. „Om op een weloverwogen manier van gedachten te kunnen wisselen over de staat van cultuur in Nederland is overzicht nodig: zicht op de lange termijn en zicht over een breed gebied. De Cultuurindex kan daarbij behulpzaam zijn. We willen het manco verhelpen dat in kwalitatieve studies over cultuur steeds dezelfde, schaarse cijfers worden herkauwd.”

De cultuurindex moet laten zien welke kant het op gaat met de cultuur in Nederland, zegt Smithuijsen. „De kunstsector is voortdurend in beweging. Er wordt nieuw publiek gezocht, bijvoorbeeld via de sociale media. Dat kan een positief effect hebben, wat aan de hand van cijfermateriaal is vast te stellen. Hetzelfde cijfermateriaal kan ook negatieve trends aan het licht brengen, zoals bedrijfssluitingen en inkomstendaling.”

Het is de eerste keer dat er zo’n waaier aan cijfermateriaal over cultuur bijeen wordt gebracht. Het ministerie van OCW brengt sinds kort de publicatie Cultuur in Beeld uit, maar daarin staan alleen cijfers over culturele instellingen die subsidie van het Rijk krijgen.

De index zal vanaf 2014 verschijnen, zowel op internet als in boekvorm. In de VS bestaat al een cultuurindex (de National Arts Index), die als inspiratie dient. Daarin staan zo’n 80 indicatoren, bijvoorbeeld over het aantal arbeidsplaatsen in de cultuurindustrie, het aantal concertbezoekers en het aantal filmdoeken.

De Boekmanstichting en het SCP nemen vier subonderwerpen onder de loep: de participatie aan cultuur (‘hoeveel mensen komen er, welke mensen, hoe vaak’), de financiering van cultuur (‘hoeveel subsidie, particuliere steun, opbrengst uit ticketverkoop?’), de capaciteit van culturele instellingen (‘hoeveel theaters, musea en bibliotheken zijn er, hoeveel stoelen in zalen?’) en de concurrentiekracht van cultuur ten opzichte van andere tijd- en geldbestedingen (‘hoe verhoudt de positie van de opera zich tot die van de Efteling?’)

De cijfers komen van organisaties die al materiaal verzamelen, zoals overheden en universiteiten.

    • Claudia Kammer