Brussel is gewend aan Haagse kritiek

Er is nog weinig bekend over het masterplan van Herman Van Rompuy voor de Europese Unie. Maar in de Tweede Kamer is er nu al scherpe kritiek op.

Demissionair premier Mark Rutte ontving vanmorgen Herman Van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, op het Catshuis. Ze spraken over de toekomst van de Europese Unie. Foto Novum

Inhoudelijke kritiek of verkiezingsretoriek? Steunt demissionair premier Rutte de plannen voor verdere Europese integratie van Europees president Van Rompuy, zoals hij een maand geleden zei? Of vindt hij dat Europa zich nu niet moet „verliezen in structuurdiscussies over de toekomst van Europa”. Dat laatste zei hij in elk geval gisteren tegenover persbureau ANP over de discussie na Van Rompuys redevoering in Sint-Petersburg. Vanmiddag moest Rutte in de Tweede Kamer uitleg geven over het ‘masterplan’ van Van Rompuy.

In Brussel worden Ruttes kritische woorden met een korrel zout genomen. Rutte steunt, net als alle andere EU-regeringsleiders, immers de plannen voor méér economische integratie om de euro te stabiliseren. Van Rompuy werkt aan een rapport hierover en sprak met Rutte. En wat bedoelt Rutte eigenlijk met het vage begrip ‘structuurdiscussies’?

Eerst de feiten. Rutte verzette zich niet toen de Europese regeringsleiders tijdens een top in Brussel op 23 mei Europees president Herman van Rompuy vroegen om eind juni een rapport over „de belangrijkste bouwstenen” voor meer economische unie te maken. Rutte stond er, volgens getuigen, zelfs vierkant achter dat Van Rompuy dit samen met ECB-president Draghi, eurogroepvoorzitter Juncker en Commissievoorzitter Barroso zou gaan doen. Wegens de chaos in Griekenland en dreigende bankfaillissementen in Spanje deelden zij deze analyse: „Wij moeten de Economische en Monetaire Unie naar een nieuw niveau brengen.’’

Van Rompuy zou op de volgende top, eind juni, met die bouwstenen komen. Ook doet de president er een „werkmethode” bij, om die sterkere economische unie voor elkaar te krijgen. Rutte had geen commentaar.

Dat commentaar komt er nu wel, van Nederlandse politici die vrezen dat Van Rompuy de crisis gebruikt om de macht van Europa uit te breiden. „Het is nu niet het moment voor federalistische hobby’s”, zegt VVD’er Klaas Dijkhoff. „Je moet de vragen scheiden wat nu nodig is om uit de crisis te komen en de vraag of er meer Europa moet komen. De oplossing moet vooral uit de lidstaten zelf komen.”

Vanmiddag werd Rutte naar de Kamer geroepen om opheldering te verstrekken over zijn uitspraken. Wellicht doet hij dan direct verslag van zijn gesprek met Van Rompuy. „Ik denk dat we Van Rompuy moeten uitleggen dat de oplossing niet ligt in een total makeover”, zegt Dijkhoff.

PvdA’er Diederik Samsom wil geen taboe leggen op meer bevoegdheden voor Europa. Als die maar goed gebruikt worden. „Prima als er bijvoorbeeld strikter Europees bankentoezicht komt. Maar ik zou er tegen zijn als meer bevoegdheden worden gebruikt om nog meer budgettaire eisen te stellen.” Volgens Samsom wordt te veel over procedures gepraat. „We hebben Europa nodig voor groei.”

Trekt Rutte nu zijn handen af van de opdracht die ook hij aan Van Rompuy heeft gegeven Brusselse bronnen denken van niet. Politiek is het voor veel landen moeilijk, beamen zij, omdat het over het overdragen van nationale bevoegdheden gaat. In Nederland ligt dit extra gevoelig, vanwege het politieke klimaat. In Europa zijn ze er dus aan gewend dat Nederlandse politici zich in eigen land nationalistisch voordoen. „In het begin schrik je daarvan”, zei een diplomaat uit een van de buurlanden laatst, „maar nu zijn we eraan gewend. Als Rutte of minister De Jager iets zegt, doen we er een onsje vanaf.”

    • Caroline de Gruyter
    • Erik van der Walle