Tsipras zet toon Griekse campagne

De 37-jarige Alexis Tsipras maakt goede kans over twee weken, na de verkiezingen, Grieks premier te worden. In Europa geldt hij als links-radicaal, veel Grieken vinden ‘Sexy Alexi’ gematigd en slim.

Left Coalition party leader Alexis Tsipras waves to supporters in central Athens after elections on Sunday, May 6, 2012. Tsipras was projected to come second in the poll, behind the front-runner conservatives, on a pledge to cancel Greece's bailout agreements. (AP Photo/Kostas Tsironis) AP

athene. - Alexis Tsipras had afgelopen weekeinde een aantrekkelijke boodschap voor veel kiezers: de kortingen op lonen en pensioenen worden teruggedraaid, de banken worden genationaliseerd, de rijken gaan meer belasting betalen, en de afspraken met de Europese Unie, de Europese Bank en het Internationaal Monetair Fonds over bezuinigingen worden geannuleerd. En dat allemaal zonder dat Griekenland de euro opgeeft.

Tsipras (37) was de grote verrassing bij de verkiezingen van 6 mei. Zijn partij Syriza, een coalitie van radicaal-linkse partijen, kwam op de tweede plaats, met zeventien procent. Hij zou bij de nieuwe verkiezingen op 17 juni voor een nog grotere verrassing kunnen zorgen en premier kunnen worden. Syriza is in de peilingen verwikkeld in een nek-aan-nek race met de conservatieve Nieuwe Democratie, met schommelingen rond de dertig procent.

De bouwkundig ingenieur, die al vanaf zijn middelbareschooltijd in de politiek zit, is plotseling een van de machtigste politici van Griekenland geworden. In de oppositie mocht hij overal tegenaan schoppen. Nu hij een serieuze kans maakt op de macht, wordt hij ondervraagd en ontleed, alsof de Grieken hem voor het eerst echt zien staan.

In een interview gisteren met Kathimerini beschreef hij de komende verkiezingen als een referendum over het ‘Memorandum’, de afspraken over bezuinigingen met EU, IMF en ECB. Hij zei dat een van zijn eerste daden als premier opzegging ervan zou zijn.

Zijn tegenstanders zeggen dat het over twee weken eerder een referendum over de euro is. Ook al moet het memorandum worden bijgesteld en getemporiseerd, als we de afspraken eenzijdig opzeggen is het gevaar groot dat Griekenland de eurozone moet verlaten, is het argument van de twee traditionele partijen, Nieuwe Democratie en de socialistische Pasok. Tsipras deed dit af als erg hypothetisch en bangmakerij.

In het partijprogramma dat Syriza vrijdag presenteerde, begint de oplossing met meer belasting op de veelvermogenden en de hoge inkomens. Veel concreter wordt het niet. De belangrijkste boodschap blijft dat Griekenland met het huidige beleid kapot wordt gemaakt.

Zijn politieke opponenten schilderen hem af als een gevaar voor het land. Een wereldvreemde en onervaren links-radicaal en pion van de vermeende ‘drachme-lobby’: rijke Grieken die hun geld naar het buitenland hebben gebracht en nu klaar zouden staan om alle industrie voor een appel en een ei te kopen. Kranten staan vol doemscenario’s over brandstof- en medicijnentekorten en bankautomaten die geen geld meer geven.

Tsipras doet dat af als chantage. Op een verkiezingsbijeenkomst zaterdagavond hekelde hij het achterhoedegevecht van het „rottende, corrupte en louche politieke establishment” dat „het volk en het land, aan handen en voeten geketend, aan de schuldeisers over wil dragen.”

Wie naar hem kijkt, ziet geen links-radicale activist. Eerder een doorsnee Griek die als zo veel van zijn generatiegenoten flirt met linkse iconen als Che Guevara en Hugo Chávez. Een knappe jongen uit een Atheens middenklasse milieu, die fan is van Panathinaikos, motor rijdt en pakken zonder stropdas draagt. Hij was als tiener lid van de communistische jongerenpartij en stond op zijn zeventiende met een megafoon voorop bij scholierenprotesten.

Tsipras heeft sinds hij in 2009 tot partijleider werd gekozen de partij, die bestaat uit tal van onderling ruziënde ultralinkse splintergroeperingen, bij elkaar weten te houden en er de scherpe dogmatische kanten van afgeveild. In deze context geldt hij als gematigd, en dat wordt gezien als zijn politieke verdienste. Termen als ‘anti-imperialistisch’ hoor je bij Tsipras minder vaak dan bij Syriza in het algemeen. Hij geldt als degelijk en intelligent. Niet bijzonder charismatisch, wel aantrekkelijk. ‘Sexy Alexi’, is zijn bijnaam onder jonge vrouwen.

Voor aanhangers van Tsipras is de felheid waarmee ze worden aangevallen, de doodsreutel van het oude twee partijen systeem, waarin Nieuwe Democratie en Pasok de macht en de banen verdelen en nauwe banden hebben met rijke zakenmensen. Traditionele media die nu onheilstijdingen over terugkeer naar de drachme brengen, zijn volgens Syriza-stemmers onderdeel van het probleem. Zij halen hun nieuws van websites die worden bijgehouden door media-activisten.

„Die oude sociale verbanden zijn de afgelopen tien jaar ingestort”, zegt George Stathakis, parlementslid van Syriza en econoom. „Terwijl dat gebeurde was Syriza actief in burgerbewegingen. Juist daar, in die nieuwe sociale verbanden, heeft Syriza het voordeel.”

De kloof tussen de ‘oude’ politiek van het handjeklap en de wereld vol idealisten waar Tsipras uit komt is enorm. Het probleem van Tsipras’ generatie is dat ze nooit tegenslag heeft gehad, schrijft columnist Nikos Konstandaras van Kathimerini. Hij typeert Tsipras, die vier dagen na de val van de kolonelsdictatuur in 1974 werd geboren, als een verwend jongetje dat „vastzat in de droom over een revolutie zonder doel, zonder vijand, zonder betekenis”. Dat alleen die „magische wereld” kent waarin Griekenland altijd vooruit ging. Een tijd van gemakkelijk geld en wederzijdse vleierij tussen politici en hun aanhang, omschrijft Konstandaras. ,,In het comfort van een erg tolerante staat en schijnwelvaart.”

Aanhangers van de partij verhullen niet dat Syriza eigenlijk nog niet klaar is om te regeren. „Ik had hen graag wat meer tijd gegund”, verzucht schrijver Christoforos Kasdaglis, die met Syriza sympathiseert. Hij schreef een boek met een oproep aan Grieks links om te moderniseren, uit de loopgraven te komen en samen te werken om een kans te maken op deelname aan de macht. „Het is een uitnodiging om naar de mensen toe te gaan. Nu gebeurt onder de druk van de economische omstandigheden het omgekeerde, de mensen gaan naar de partij.” Zo verloopt de overgang abrupt, schokkerig, zonder planning, met veel woede.

Politici van gevestigde partijen vallen Syriza en Tsipras aan. Als een soort geuzen pakt de Syriza-aanhang dat op, in een campagne op sociale media die ‘Geef Syriza de schuld’ is gedoopt. Op Twitter worden achter #Ftei o Syriza varianten op dat thema bedacht, ‘want je kunt Syriza overal de schuld van geven, HIV, immigratie, armoede, de banksaldo’s, de huizen, de echtgenoten’. Op Youtube staan al een paar filmpjes. In een daarvan treft een vrouw haar vriend in bed aan met haar beste vriendin. Hij probeert haar tevergeefs uit te leggen wat er gebeurd is. En geeft uiteindelijk Syriza de schuld.

    • Marloes de Koning