Russische oligarchen blokkeren BP plannen

BP wil het belang in Rusland afstoten. Bij een eventuele verkoop kan de oliemaatschappij naar schatting 30 miljard dollar beuren. Drie Russische oligarchen maakten bekend dat zij een verkoop van BP in een joint venture zullen blokkeren. De joint venture is een blok aan het been van BP.

A company handout photograph shows the oil production platform at the Sakhalin-I field in Russia, partly owned by ONGC Videsh Ltd., Rosneft Oil Co., Exxon Mobil Corp. and Japan's Sakhalin Oil and Gas Development Co., made available to the media on Tuesday, June 9, 2009. Oil & Natural Gas Corp., India's biggest energy explorer, said its overseas crude output will fall this year as fields age, and an increase is likely after new areas in Brazil and Myanmar start production by 2012. Source: ONGC Videsh Ltd. via Bloomberg News EDITOR'S NOTE: NO SALES. EDITORIAL USE ONLY. VIA BLOOMBERG NEWS

BP’s bijna tienjarige ‘avontuur’ in Rusland lijkt te gaan eindigen in een medische soap – van het cynische soort. Na al die jaren van lijden heeft het Britse olieconcern eindelijk besloten de stekker uit zichzelf te trekken. Maar de behandelend arts, het lokale aandeelhouderscollectief van drie steenrijke Russen in BP’s Russische joint venture TNK-BP, wil BP helemaal nog niet los laten.

Gisteren maakten de drie Russische multimiljardairs bekend dat zij dwars voor een eventuele verkoop van BP’s aandeel in de joint venture (50 procent) zullen gaan liggen. BP had die mogelijke verkoop vrijdag vanuit het niets aangekondigd, nadat het „ongewenste blijken van interesse” voor zijn belang had gekregen – commerciële codetaal voor een mogelijk vijandelijk overnamebod.

Maar de Russische oligarchen zeggen dat in hun contract met BP staat dat BP niet zonder hun toestemming informatie over de activiteiten van de joint venture mag verstrekken aan potentiële kopers. Dat staat een zogeheten due dilligence onderzoek in de weg, waarmee een koper kan kijken of hij geen kat in de zak koopt. De drie miljardairs hebben daarmee de facto een veto over elke transactie. En als BP toch iets doet wat de Russen ongeoorloofd achten, wacht de Britse oliemaatschappij (weer) een megazaak voor het arbitragehof in Londen.

Wat de drie Russen (Viktor Vekselberg, Michail Fridman en Leonard Blavatnik) bezielt, is lastig te doorgronden. De Russische oliewereld is zo ondoorzichtig als bunkerolie. Volgens één veelgehoorde theorie proberen de drie oligarchen, verenigd in hun Alfa-Access-Renova (AAR)-collectief, BP al jaren uit te kopen uit de bijzonder lucratieve joint venture. Als ze het bedrijf eenmaal volledig in handen zouden hebben, zouden ze dat tegen forse winst kunnen doorverkopen aan een staatsoliebedrijf.

Vorige week maandag stapte een van hen – Fridman, die tevens bestuursvoorzitter is van de joint venture – naar eigen zeggen om persoonlijke redenen op. Maar volgens veel kenners van de industrie was dat juist een tactische manoeuvre, bedoeld om TNK-BP nog meer stuurloos te maken en BP te dwingen tot een Ausstieg (sinds december komt het bestuur van de joint venture vanwege ruzie al niet meer samen, wat een nieuwe miljardendividenduitkering die BP zeer hard nodig heeft in de weg staat).

Het is dus niet ondenkbaar dat de AAR-groep vooral wil proberen andere kopers te dwarsbomen. Vrijdag, onmiddellijk na BP’s bekendmaking, zeiden de oligarchen snel dat zij graag bereid zijn BP’s belang over te nemen. Want er lijken machtige kapers op de kust. De voormalige vicepremier Igor Setsjin, een bijzonder goede vriend van president Poetin en Ruslands ‘energietsaar (vanwege zijn grote invloed op de Russische energiesector), heeft direct na Poetins aantreden in maart een omvangrijk mandaat gekregen om de strategische industrieën te nationaliseren.

Setsjin werd onder de vorige Russische president, Dmitri Medvedev, uit het kabinet gezet. Poetin heeft hem nu weer benoemd tot topman van staatsoliebedrijf Rosneft. Van Setsjin is bekend dat hij, met de zegen van Poetin, van Rosneft net zo’n machtig staatsconcern wil maken als Gazprom, het staatsgasbedrijf. Tussen hem en de AAR-aandeelhouders van TNK-BP heeft het nooit geboterd. Hij blokkeerde als vicepremier (en voorzitter van de raad van commissarissen van Rosneft) in 2008 dat Gazprom de Russische aandeelhouders uit TNK-BP kocht.

Voor BP breken in ieder geval onzekere tijden aan. De joint venture in Rusland heeft het concern veel hoofdpijn opgeleverd. Het raakte onder druk van het Kremlin een deel van zijn belang in het Sachalin-gasveld kwijt en de BP-manager in Rusland moest in 2008 zelfs onderduiken in het buitenland na een ruzie met de Russische miljardairs omdat de top van BP vreesde voor zijn veiligheid. Vorige jaar ketste een deal met Rosneft op het laatste moment af om olie te gaan winnen in de Noordelijke IJszee, als gevolg van de opstandige Russen. BP zag concurrent Exxon er met het contract vandoor gaan.

Maar de joint venture was ook een cash cow voor BP. BP kocht zich in 2003 in voor 8 miljard dollar en ontving in tussentijd voor 19 miljard aan dividenden. TNK-BP was in negen jaar goed voor gemiddeld 10 procent van de totale winst van het bedrijf. Bij een eventuele verkoop kan BP naar schatting 30 miljard dollar beuren.

Maar na een verkoop verliest BP tevens eenderde van zijn totale olieproductie en reserves, productie en reserves die in een wereld waar de olie steeds schaarser wordt, moeilijk zijn op te vullen. Volgens sommige analisten wordt BP in zijn geheel door zo’n verkoop kwetsbaar voor vijandelijke overnames door zijn concurrenten in de industrie.

De komende 135 dagen is er volgens BP’s contract met AAR tijd voor onderhandelingen met AAR, die het recht op eerste koop hebben. De vraag is of zij er dan uit komen, en of er via het Kremlin niet druk wordt uitgeoefend op zowel BP als AAR om tot een andere oplossing te komen. Een van de opties is ook nog dat AAR uiteindelijk instemt met een verkoop van zijn belang, omdat het geen gedonder wil met een toekomstige partner uit het Kremlin. In dat geval zou BP nog kunnen blijven.

Zoals een voormalige bestuursvoorzitter TNK-BP het vorige week tegen de Financial Times zei: „Met TNK-BP weet je nooit precies wat er gebeurt, totdat het gebeurd is”.

    • Chris Hensen