Protest na 'politieke' uitspraak tegen Mubarak

Als eerste afgezette Arabische president moet Hosni Mubarak de gevangenis in. Maar hij werd niet verantwoordelijk geacht voor het politiegeweld.

Hoeveel is er nu eigenlijk in Egypte veranderd in de zestien maanden sinds de opstand tegen Hosni Mubaraks bewind? Dat vroegen honderdduizenden Egyptenaren zich afgelopen weekeinde af. De eerste vreugde over de veroordeling van de afgezette president en zijn belangrijkste medewerker tot een levenslange gevangenisstraf in verband met de dood van bijna 900 betogers tijdens de opstand, sloeg afgelopen weekeinde snel om in publieke woede toen de motivering van het vonnis doordrong.

De 84-jarige Mubarak en zijn gehate minister van Binnenlandse Zaken, Habib al-Adly, werden niet veroordeeld als opdrachtgevers tot het dodelijke politiegeweld tegen de betogers, maar alleen omdat ze hun ambt niet hadden gebruikt om het bloedbad te stoppen. Zes topcommandanten van de politie gingen helemaal vrijuit. Mubarak en zijn twee zoons, Alaa en Gamal, werden bovendien vrijgesproken van corruptie. Uiteindelijk is niemand verantwoordelijk.

Volgens de rechter had de aanklager zijn zaak niet kunnen waarmaken en zaten er gaten en tegenstrijdigheden in zijn bewijsmateriaal. „Dit is een politieke uitspraak van de eerste orde”, zei de mensenrechtenadvocaat Amir Salem gisteren tegen de Egyptische internetkrant Ahram Online. Salem, een van de advocaten die de verwanten van de slachtoffers vertegenwoordigen, meende dat de motivering bovendien „praktisch garandeert dat Mubarak en Adly in hoger beroep worden vrijgesproken”. De rechter ,,overhandigde de rechtvaardiging voor hun vrijspraak op een presenteerblaadje”.

In Kairo, Alexandrië, Suez en andere steden gingen betogers weer massaal de straat op om te protesteren tegen de uitspraak en tegen de militaire junta die wordt gezien als kwade genius achter de uitkomst van het proces. Honderden demonstranten besloten tot een zitstaking op het Tahrirplein in Kairo om de revolutie nieuw leven in te blazen. Voor morgen is tot nieuwe grote demonstraties opgeroepen.

Een groep politieke organisaties en partijen riep tegelijk in een gemeenschappelijke verklaring op tot een nieuw proces tegen Mubarak en ,,zijn bende”, zo meldde de krant Al-Masry al-Youm. Onder de ondertekenaars zijn de fundamentalistische Moslimbroederschap en de ultraconservatieve Nourpartij, die eerder dit jaar de parlementsverkiezingen wonnen, maar ook de liberale 6-Aprilbeweging die de opstand tegen Mubarak hielp ontketenen en winnen. In het parlement is een voorstel ingediend om voor dit soort processen een speciale rechtbank op te zetten met rechters die geen banden hebben met het oude regime.

In de verklaring van de Moslimbroederschap c.s. wordt ook de uitsluiting van Mubaraks laatste premier en oude vriend, oud-luchtmachtcommandant Ahmed Shafiq, als presidentskandidaat geëist. Het parlement bepaalde eerder dit jaar dat hoge functionarissen van Mubaraks bewind niet in aanmerking mogen komen voor gekozen ambten. Maar tegen die wet is bezwaar aangetekend, en de door de junta benoemde verkiezingscommissie heeft geweigerd Shafiq uit te sluiten. In de eerste ronde van de presidentsverkiezingen kreeg hij na Moslimbroeder Mohammed Morsi de meeste stemmen. Op 16 en 17 juni staan zij tegenover elkaar in de beslissende tweede ronde.

Het is onzeker wat de woede over de uitspraak tegen Mubarak voor consequenties voor de verkiezingen heeft. De revolutionairen van het eerste uur zien in Shafiq, de kandidaat van het leger, een nieuwe Mubarak. Maar in Moslimbroeder Morsi, die zich gisteren op het Tahrirplein presenteerde als „kandidaat van de revolutie” , hebben zij evenmin vertrouwen. Nieuwe demonstraties maken echter nog geen nieuwe revolutie. Een groot deel van de Egyptenaren wil nu geen protesten meer maar rust, om investeerders en toeristen terug te krijgen. De economie heeft immers zwaar geleden onder de opstand en voor de miljoenen armen komt overleven voor vrijheid van meningsuiting.

Het grootste deel van de kiezers, 54 procent, bleef in de eerste verkiezingsronde ronde thuis. Mogelijk wint straks de desillusie, in de gedaante van een nog lagere opkomst.