'Nederlanders betalen per hoofd het meest aan het ESM'

De aanleiding

„Grove schande!”, zo twitterde Hero Brinkman op 23 mei, na afloop van een debat over het Europese noodfonds ESM in de Tweede Kamer. „Bij noodprocedure ESM heeft Nederland geen veto, terwijl wij opnieuw netto per hoofd het meeste inleggen in fonds!” Eerder, in debat met minister van Financiën Jan Kees De Jager (CDA), wierp Brinkman al in de strijd dat Nederlanders per hoofd het meeste betalen. Op verzoek van verscheidene lezers zocht next.checkt uit of deze bewering klopt. Legt Nederland per hoofd van de bevolking inderdaad het meeste in?

Interpretaties

Aan het ESM zullen alle eurolanden gezamenlijk, in vijf termijnen tussen 2013 en 2017, 80 miljard euro contant bijdragen. Daarnaast staan ze voor een overige 620 miljard euro garant. Nederland neemt 5,72 procent voor zijn rekening, en heeft een maximumbedrag van 40 miljard euro toegezegd. Daarvan wordt 4,57 miljard euro contant naar het noodfonds overgemaakt.

Die overige 35,5 miljard euro is een toezegging in garanties. Dat wil zeggen dat die alleen zal worden aangeboord als het fonds noodlijdend wordt – bijvoorbeeld in het geval dat een lening van het ESM aan een euroland niet wordt terugbetaald. Het is dus niet zeker of die overige 35,5 miljard euro zal worden gebruikt, en zo ja, hoeveel daarvan dan wordt uitgegeven en op welke termijn. Daarom beperken wij ons bij deze berekening ‘per hoofd’ tot de 80 miljard die door alle landen sowieso dient te worden betaald. De overige 420 miljard aan garanties laten wij even buiten beschouwing. Voor de uitkomst maakt dat overigens niet uit – de verhoudingen blijven uiteraard hetzelfde.

Voor de bevolkingscijfers hebben wij voor deze next.checkt gebruik gemaakt van de schattingen voor 2012 uit het CIA World Factbook.

En, klopt het?

Volgens de woordvoerder van minister Jan Kees de Jager is de verdeelsleutel – welk land hoeveel inlegt – op dezelfde manier vastgesteld als in de statuten van de Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB) is opgenomen. Het komt erop neer dat de inleg als volgt is berekend: 50 procent van het bedrag is gebaseerd op het aandeel van dat land in de bevolking van de Europese Unie, de andere helft op het bruto binnenlands product (bbp). Kleinere en armere eurolanden, waaronder Slowakije en Malta, hebben hiertegen geprotesteerd. Zij wilden het bbp zwaarder laten tellen om zo meer last bij de rijkere landen te leggen, maar dit is uiteindelijk niet gebeurd.

Volgens de ESCB-verdeelsleutel is dus vastgesteld dat Nederland voor het ESM ongeveer 5,72 procent van het totaal voor zijn rekening neemt. In ons geval komt dat dus neer op een contante bijdrage van afgerond 4,57 miljard euro en een aanvullende garantstelling voor 35,5 miljard euro.

Als we die bijdrage van 4,57 miljard delen door het aantal inwoners van Nederland (volgens het Centraal Bureau voor Statistiek op dit moment 16.733.727.000), dan kom je uit op 273,32 euro per hoofd van de bevolking. Dat is inderdaad meer dan Duitsland (267,10 euro), Frankrijk (248,49 euro) en Italië (233,93 euro) per hoofd betalen – de drie landen die permanent vetorecht hebben omdat zij meer dan 15 procent van het ESM bedruipen.

Toch betaalt Nederland per hoofd van de bevolking niet het meest van alle eurolanden. Dat is namelijk Luxemburg, met een contante bijdrage van 393,50 euro ‘per hoofd’ – als enige land meer dan Nederland.

Conclusie

Hero Brinkman stelde in debat en op Twitter dat Nederlanders „per hoofd het meeste inleggen” in het permanente Europese noodfonds ESM. Nederland mag dan hoofdelijk inderdaad meer inleggen dan Duitsland, Frankrijk en Italië – de drie grootste bijdragers en daarmee de enige drie landen met permanent vetorecht – we betalen niet het meest van alle eurolanden. Dat is namelijk Luxemburg.

Omdat Brinkman dit zo stellig zegt, moeten wij ook streng zijn. Daarom beoordeelt next.checkt de bewering dat Nederlanders „per hoofd het meeste inleggen” als onwaar.

    • Thomas Rueb