Lobbyen tegen de forenzentaks

De machtige ANWB vindt dat forenzen onevenredig hard worden geraakt door het Lenteakkoord. De bond is een campagne begonnen.

Amsterdam. Vorige week ging de ‘ReiskostenCheck’ de lucht in, een onderdeel op de site van automobilistenorganisatie ANWB. De forens, ook de treinreiziger, kan er uitrekenen hoeveel hij maandelijks zal moeten betalen om naar zijn werk te rijden. Hij vult de kilometers in, het aantal dagen dat hij werkt en zijn belastingschijf (voor de meesten is dat 33 of 42 procent) en voilà: hij ziet hoeveel euro hij per maand verliest.

Reizigersorganisaties roeren zich tegen de voorgenomen bezuiniging op de vergoeding van woon-werkverkeer uit het Lenteakkoord van VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie. Nu kan de werkgever die nog onbelast vergoeden (tot 19 cent per kilometer), vanaf volgend jaar moet er inkomstenbelasting over worden betaald. Rijden naar het werk beschouwt de overheid dan niet meer als onkosten, maar als een privézaak. Als de werkgever die kosten wil compenseren, wordt dat beschouwd als loon.

Rover, de belangenorganisatie voor reizigers in het openbaar vervoer, opende afgelopen dinsdag een ‘meldpunt tegen reiskostentaks’. „De NS denkt dat dit reizigers met een vast abonnement gemiddeld meer dan 100 euro per maand gaat kosten”, schrijft Rover. Om die reden brengt de organisatie in kaart hoeveel treinreizigers zeggen te zullen overstappen op de auto om naar het werk te reizen.

Ook PVV-leider Geert Wilders werpt zich in de strijd tegen de belastingmaatregel. Op de site van de PVV roept hij kiezers op de websites van ANWB en Rover te bezoeken. „Zo worden heel veel Nederlanders getroffen die elke dag achter het stuur zitten. Ook de ov-forens moet enorm betalen.” En: „De ‘oplossing’ van Kunduz is simpel: U gaat gewoon verhuizen”. De Telegraaf sprak zich eerder al in het commentaar uit tegen de belasting. „De ingreep is heftig”, schreef de krant. „De vijf partijen hebben wel wat uit te leggen aan de samenleving.”

De ANWB zegt dat binnen een etmaal al 145.000 mensen hun kosten op de site berekenden. „De bezuiniging leeft enorm”, zegt een woordvoerder. De organisatie heeft ook de gevolgen per provincie uitgerekend. Daaruit blijkt dat Flevoland het hardst wordt getroffen: forenzen die in de 42-procentsschijf vallen, gaan daar soms meer dan 1.000 euro netto per jaar betalen. Maar ook in Drenthe, Overijssel, Utrecht, Friesland, Gelderland en Zeeland – waar men gemiddeld verder van het werk woont dan in de Randstad – gaan reizigers er fors op achteruit.

In een persverklaring zegt de ANWB dat de maatregel forenzen „onevenredig hard in hun koopkracht raakt”. Volgens de organisatie draagt de forens 10 procent van de bezuinigingen in het Lenteakkoord. Deze maatregel levert 1,3 miljard euro op, de totale bezuiniging in het akkoord wordt 12 miljard euro.

De ANWB probeert Kamerleden er van te overtuigen dat er een overgangsfase moet komen. Volgens de ANWB is het idee „onrealistisch” dat mensen straks minder zullen reizen. „De woningmarkt zit op slot, dus je kunt niet zomaar dichterbij het werk gaan wonen. Dichterbij huis gaan werken is door de economische crisis ook lastig.”

De ANWB kan een machtige lobby zijn. In het verleden voerde de bond succesvol campagne tegen rekeningrijden, waarbij automobilisten belasting betalen over het aantal kilometers dat ze rijden in plaats van over het bezit van een auto, zoals nu. De VVD, de ANWB en dagblad De Telegraaf hebben zó actief tegen het rekeningrijden (ook wel kilometerheffing genoemd) gestreden dat het er nooit van is gekomen. De forens, maar ook vele bedrijven die afhankelijk zijn van de weg, zouden er de dupe van worden, was toen het idee.