Een zeer bijzondere Queen

Al sinds 1952 zit zij op de troon en die blijkt vrijwel onwankelbaar. De 86-jarige Elizabeth Alexandra Mary, koningin van het Verenigd Koninkrijk, de Commonwealth realms zoals Australië en Canada, de Britse overzeese gebieden en het Britse Kroonbezit (de Kanaaleilanden en Man). Vanuit het land zelf, maar ook vanuit alle delen van de wereld was het volk gisteren naar Londen gekomen. Daar verzamelde het zich langs de oevers van de Theems. Met meer dan een miljoen vierde het zo, de regen trotserend, het zestigjarig ambtsjubileum van Elizabeth II. Een botenparade, met de vorstin zelf staande op de koninklijke sloep Spirit of Chartwell, zette dit feest luister bij. Vandaag is er nog een vervolg met een popconcert in de voortuin van Buckingham Palace.

Elizabeth II lijkt vastbesloten een traditie voort te zetten van de dynastie waartoe zij behoort: regeren tot de dood erop volgt. Het Huis Windsor – oorspronkelijk Saxe-Coburg and Gotha geheten, maar dat klonk te Duits – bezet de Britse troon sinds 1917. Dat haar oudste zoon, prins Charles (63), niet alom geliefd is bij haar onderdanen draagt wellicht ook bij aan de schijnbare ambitie van Elizabeth om het record te breken van koningin Victoria. Met 63 jaar en zeven maanden is zij de langst regerende Britse monarch. Sinds 2007 is zij al de oudste vorst die het Verenigd Koninkrijk ooit kende.

Hoewel het Britse rijk de afgelopen zestig jaar aanzienlijk aan mondiaal belang heeft ingeboet, waardoor ze bijvoorbeeld geen staatshoofd meer is van Pakistan, Sri Lanka en Zuid-Afrika, is Elizabeth nog altijd koningin van zestien soevereine staten. Dat alleen al maakt haar tot een unieke figuur. De lange duur van haar regeerperiode en de aanhankelijkheid die vele onderdanen haar betonen, bewijzen dat zij over bijzondere kwaliteiten beschikt.

De wereld telt nog 28 monarchieën met niet-gekozen staatshoofden en bij uitstek in het Verenigd Koninkrijk wordt aangetoond dat dit het democratisch functioneren van een staat niet in de weg hoeft te staan. Net als in Nederland komt de koning er geen regeringsmacht toe. Elizabeth’s constitutionele positie wordt wellicht het duidelijkst gemarkeerd op de Britse ‘Prinsjesdag’, wanneer zij op bezoek gaat bij het Lagerhuis en haar slechts na herhaald aankloppen entree wordt verleend.

Hoewel haar ogenschijnlijk koele reacties op de dood (1997) van de immens geliefde prinses Diana haar kwalijk werden genomen, is juist de afstandelijkheid die de Britse vorstin gewoonlijk aan de dag legt haar kracht. Elizabeth is bij uitstek niet ‘gewoon’, zij is bijzonder als symbool van nationale eenheid. Dat is de basis van de mythe en van haar populariteit, het synoniem van volksliefde.