de Jemen-route voor Syrië

Jemen is het nieuwe toverwoord voor Syrië.

Dat wil zeggen de Jemenitische oplossing om president Ali Abdullah Saleh na 30 jaar weg te krijgen, vorig jaar bedacht door de Arabische Golfstaten. Het plan komt in essentie neer op een ruil: de president draagt zijn macht over aan zijn vicepresident en krijgt op zijn beurt de garantie dat hij en zijn familie niet worden vervolgd wegens misdrijven in functie.

Na maanden zware druk trad Saleh inderdaad in februari af. Hij is in Sana’a blijven wonen als ambteloos burger. Verscheidene van zijn vele naaste familieleden zitten op hoge posten in leger en inlichtingendiensten zijn opvolger dwars.

Nog voor Saleh aftrad kwam de Arabische Liga in januari op voorspraak van dezelfde Golfstaten met een politieke routekaart voor Syrië die op het Jemen-plan was gebaseerd. Het leidde tot niets. Nu, duizenden burgerdoden verder, doet de Jemenitische oplossing weer opgeld, met dien verstande dat president Bashar al-Assad zich elders zou moeten vestigen.

De Tunesische president Marzouki, een voormalig politiek gevangene die profiteerde van de Arabische opstand, riep vorige week China op zijn volle gewicht achter „een scenario als dat in Jemen” te stellen. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Uri Rosenthal, noemde vrijdag in het AD de mogelijkheid van „een dergelijke oplossing”. Misschien belangrijker is dat Amerikaanse leiders tegenwoordig de Jemen-optie bepleiten. Amerikaanse functionarissen zeiden vorige week dat president Obama het plan later deze maand bij de Russische president Poetin zal aanbevelen wanneer ze elkaar in Mexico ontmoeten.

De vader van de Jemen-gedachte heet machteloosheid, nu internationaal bemiddelaar Kofi Annan vastloopt. Maar het is een gedachte die onmiddellijk de kop in moet worden gedrukt. De hele verenigde wereldgemeenschap kon in ruil voor een stapel goodies de oude, aangeschoten Saleh dwingen op te stappen. Maar de jonge Assad is een totaal andere zaak, zeker zolang hij de steun houdt van China, Rusland, Iran en Irak.

Belangrijker: stel nou eens dat deze zich allemaal tot de tegenpartij bekeren en Assad de macht overdraagt en naar Khartoum verhuist, wat gebeurt er dan? Assads regime is geen éénmanszaak, zoals dat van Saleh, maar een hecht collectief van mensenrechtenschenders. Hij wordt sinds jaar en dag omringd door familie, schoonfamilie en andere getrouwen die zich stuk voor stuk kenmerken door bruut geweld. In Sana’a houdt Saleh nog vingers in de pap via zijn zoons en neven. In Damascus zou het schrikbewind zich gewoon voortzetten.

Carolien Roelants

    • Carolien Roelants