De eurocrisis is politieke crisis

Eigenbelang is geen volk vreemd. Ook Ieren laten zich erdoor leiden. Als de kiezers donderdag in het referendum tegen het begrotingspact zouden hebben gestemd, had Ierland geen aanspraak meer kunnen maken op hulp uit het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM).

Dat kan het wankelende land zich niet veroorloven. De suggestie dat Ierland best op een ‘nee’ tegen het ESM kon gokken, zoals werd gepropageerd door de links-nationalistische Sinn Féin, was zot. Vandaar dat 60,3 procent van de Ieren met een ‘ja’ hun zegen gaf aan het nieuwe, budgettair stringentere, euroverdrag.

Dit referendum was onvermijdelijk, omdat de Ierse grondwet zo’n volksraadpleging eist bij constitutionele veranderingen. De stemming van donderdag was dus niet uitzonderlijk. Uniek waren wel de omstandigheden waaronder die plaatsvond. In 2008, toen Ierland net vóór de kredietcrisis nog wel blind vertrouwen had in zijn op drijfzand gebouwde financiële sector, dacht de meerderheid van de Ieren wel nee te kunnen zeggen tegen het Verdrag van Lissabon. Die hoogmoed moest een jaar later alsnog gerepareerd worden via een referendum. Het inzicht dat Ierland zijn structurele problemen niet meer alleen kan oplossen, prevaleert ook nu weer. En dat is positief.

Het is eigenlijk het enige positieve nieuws uit de eurozone dezer dagen. „Budgetregels alleen zijn niet genoeg om de economische crisis te boven te komen”, zei de Ierse premier Enda Kenny vorige week terecht.

Maar welke regels wel soelaas bieden, daarover blijft de eurozone diep verdeeld. Sinds de verkiezing van president François Hollande in Frankrijk zelfs dieper dan ooit. Ongeveer elke dag kan tot ‘dag van de waarheid’ worden bestempeld. Ondanks het Ierse ‘ja’ gaan de beurskoersen naar beneden. Net als de olieprijs. In het energierijke Rusland leidt dat ertoe tot de roebel minder waard wordt, ook ten opzichte van de euro. Het ziet er niet naar uit dat de Europese Centrale Bank dat tij woensdag keert met een verlaging van de rente.

Want de eurocrisis is een politieke crisis. Op de Europese top van eind juni wil ‘president’ Herman Van Rompuy een vergaand plan ontvouwen. Volgens de Duitse krant Die Welt komt dat neer op een scheiding binnen Europa. De zeventien lidstaten van de eurozone moeten hun politieke samenwerking verdiepen ten koste van de tien andere leden van de Europese Unie. Het zou een logische stap zijn na het begrotingspact, waar Groot-Brittannië vanaf het begin al niet aan meedeed en waar de Ieren ‘ja’ tegen hebben gezegd. Maar het is wel een breuk met het verleden van het gemeenschappelijke Europese project dat altijd tamboereerde op de eenheid van Europa. Tot dit soort vloeken in de kerk heeft de eurocrisis al geleid. Zo erg is het nu al.