De angst is nog niet weg

Hosni Mubarak is veroordeeld tot levenslang. Maar zijn tegenstanders vrezen dat hij in hoger beroep alsnog vrijuit gaat.

Protesters look at a fire after a cooking gas canister exploded in an accident at Tahrir square in Cairo June 3, 2012. Egyptian pro-democracy campaigners called for a new uprising on Sunday, enraged that a court had spared former leader Hosni Mubarak his life over the killing of protesters during the street revolt that ended his three-decade rule. REUTERS/Mohammed Salem (EGYPT - Tags: POLITICS CIVIL UNREST) REUTERS

Redacteur Midden-Oosten

Rotterdam. Hoeveel is er nu eigenlijk in Egypte veranderd in de zestien maanden sinds de opstand tegen Hosni Mubaraks bewind, vroegen honderdduizenden Egyptenaren zich afgelopen weekend af. De eerste vreugde over de veroordeling van de afgezette president tot een levenslange gevangenisstraf in verband met de dood van meer dan achthonderd betogers tijdens de opstand, sloeg snel om in publieke woede toen de motivering van het vonnis naar buiten kwam.

De 84-jarige Mubarak en zijn gehate minister van Binnenlandse Zaken, Habib al-Adly, werden niet veroordeeld omdat ze opdracht zouden hebben gegeven tot het dodelijke politiegeweld tegen de betogers, maar alleen omdat ze hun ambt niet hadden gebruikt om het bloedbad te stoppen. Zes topcommandanten van de politie gingen helemaal vrijuit. Mubarak en zijn twee zoons, Alaa en Gamal, werden bovendien vrijgesproken van corruptie. De twee zoons worden overigens nog in een andere fraudezaak berecht.

Volgens de rechter had de aanklager zijn zaak niet kunnen waarmaken en zaten er gaten en tegenstrijdigheden in zijn bewijsmateriaal. „Dit is een politieke uitspraak van de eerste orde”, zei de mensenrechtenadvocaat Amir Salem gisteren in de Egyptische internetkrant Ahram Online. Salem, een van de advocaten die de families van de slachtoffers vertegenwoordigen, meende dat de motivering „praktisch garandeert dat Mubarak en Adly in hoger beroep worden vrijgesproken”. De rechter „overhandigde de rechtvaardiging voor hun vrijspraak op een zilveren dienblad”.

In Kairo, Alexandrië, Suez en andere steden gingen betogers weer massaal de straat op om te protesteren tegen de uitspraak en tegen het militaire bestuur dat wordt gezien als kwade genius achter de uitkomst van het proces. Honderden demonstranten besloten tot een zitstaking op het Tahrirplein in Kairo om de revolutie nieuw leven in te blazen. De krant Al-Masry al-Youm meldde dat een groep politieke organisaties en partijen in een gemeenschappelijke verklaring heeft opgeroepen tot een nieuw proces tegen Mubarak en „zijn bende”. Onder de ondertekenaars zijn de fundamentalistische Moslimbroederschap en de ultraconservatieve Nourpartij, die eerder dit jaar de parlementsverkiezingen wonnen, maar ook de 6 April-beweging die de opstand tegen Mubarak hielp ontketenen en winnen.

In de verklaring wordt ook opgeroepen tot de uitsluiting van Mubaraks laatste premier, oud-luchtmachtcommandant Ahmed Shafiq, als presidentskandidaat. Het parlement besloot eerder dit jaar dat hoge functionarissen uit Mubaraks bewind niet in aanmerking mogen komen voor gekozen ambten. Maar tegen de wet is bezwaar aangetekend, en de door het militaire bestuur benoemde verkiezingscommissie heeft geweigerd Shafiq uit te sluiten. In de eerste ronde van de presidentsverkiezingen kreeg hij na Moslimbroeder Mohammed Morsi de meeste stemmen. Op 16 en 17 juni staan zij tegenover elkaar in de beslissende tweede ronde.

Het is onzeker wat de woede over de uitspraak tegen Mubarak voor consequenties voor de verkiezingen heeft. De revolutionairen van het eerste uur zien in Shafiq, de kandidaat van het leger, een nieuwe Mubarak. Maar in Moslimbroeder Morsi, die zich gisteren op het Tahrirplein presenteerde als ,,kandidaat van de revolutie” , hebben zij evenmin vertrouwen. Aan de andere kant willen veel Egyptenaren nu geen protesten meer maar rust, om investeerders en toeristen terug te krijgen. De economie heeft immers zwaar geleden onder de opstand.

Het grootste deel van de kiezers, 54 procent, bleef in de eerste verkiezingsronde ronde thuis. Mogelijk wint straks de desillusie, in de gedaante van een nog lagere opkomst.

    • Carolien Roelants