Brazilië’s vuile geheim

Brazilië staat aan de vooravond van ‘Rio+20’, een van de grootste milieuconferenties ooit. Er komen 50.000 gasten. Daarom moet snel een einde komen aan acties van Greenpeace tegen illegale houtkap in het Amazonegebied. Liefst zonder imagoschade.

Actievoerders van de milieuorganisatie Greenpeace hebben zich vastgeketend aan de ankerketting van het vrachtschip Clipper Hope in de Noord-Braziliaanse havenstad São Luis. Het schip moet een lading ruw ijzer ophalen voor de productie van staal in de Verenigde Staten. 80 tot 90 procent van Braziliaans ruw ijzer is bestemd voor de Amerikaanse markt. Volgens Greenpeace wordt bij de productie van ruw ijzer houtskool gebruikt die verkregen wordt uit illegaal gekapt hout. Foto Reuters

De Braziliaanse president Dilma Rousseff heeft een veto uitgesproken over een deel van een omstreden boswet, die eind april in het Braziliaanse parlement was aangenomen. Brazilië laat zich dezer dagen graag van zijn ‘groene’ kant zien. Want over ruim twee weken wordt in Rio de Janeiro met een grote conferentie de Earth Summit van 1992 herdacht, die wel wordt beschouwd als het begin van het internationale milieubeleid.

Een boswet die de regels voor houtkap versoepelt en boeren die voor 2008 illegaal bomen hebben gekapt amnestie verleent, past niet goed bij een duurzaam imago. Onderzoekers van de universiteit van São Paulo hebben berekend dat door de nieuwe wet, waarover meer dan tien jaar is gedebatteerd, een gebied van 22 miljoen hectare bos wordt bedreigd.

Maar of Rousseffs veto veel helpt, is de vraag. Deskundigen verwachten dat de illegale houtkap in het Amazoneregenwoud gewoon doorgaat, met of zonder een nieuwe boswet. Het gebied is zo groot, dat het moeilijk is om goed toezicht te houden. De milieucontroledienst IBAMA is weliswaar streng, maar moet gebieden die soms drie tot vier keer zo groot zijn als Nederland controleren met een paar helikopters en enkele tientallen agenten.

Af en toe behaalt IBAMA een succesje. Zo werd vorige week een illegaal productiebedrijf van houtskool in de Noord-Braziliaanse staat Maranhão aangepakt. De agenten vernielden een groot aantal primitieve ovens midden in de jungle. Daarin werd illegaal gekapt hout verbrand tot houtskool, die wordt gebruikt als brandstof voor de productie van ruw ijzer uit ijzererts. Dat proces vergt veel energie – bijna de helft van de productiekosten gaat naar brandstof. Voor één kubieke meter ruw ijzer is bijna zeventien kubieke meter houtskool nodig, die wordt gewonnen uit ruim 33 kubieke meter hout.

Aanleiding voor het optreden van IBAMA was een actie van milieuorganisatie Greenpeace. Op 14 mei ketenden actievoerders zich vast aan een vrachtschip in de haven van São Luis met ijzererts bestemd voor de Amerikaanse markt, met name voor de auto-industrie. Ze vroegen daarmee aandacht voor de illegale houtskoolproductie.

Dat verklaard misschien wel de snelle actie van IBAMA. Als straks regeringsleiders en ministers van bijna 200 landen worden ingevlogen om hun handtekening te zetten onder nieuwe afspraken over een duurzamer wereld, wil Brazilië niet dat ze worden afgeleid door spandoeken met teksten als ‘Dilma’s dirty secret’ en ‘Rousseff, zet de kettingzaag uit’.

    • Paul Luttikhuis