Branden met ballen vol water

Een heel fort vol proefjes! Dr. Zeepaard ging kijken in Utrecht. Op een fort kun je kunstwerken ontdekken die over wetenschap gaan en vooral erg leuk zijn.

Door een lens van water en rubber brandt de zon een zwart spoor in het hout. Dat het brandspoor hier en daar wordt onderbroken komt door de schaduw van de bomen. Foto Stormprojecten

Heb je wel eens met een vergrootglas een stukje papier laten branden? Vast wel, maar hoe werkt het eigenlijk? Normaal zonlicht is niet heet genoeg om iets te laten branden. Maar een lens zoals van een vergrootglas buigt de zonnestralen naar elkaar toe. Het punt waar de zonnestralen elkaar tegenkomen wordt zo heet, dat veel dingen daar in de fik vliegen.

De kunstenaar Zoro Feigl vindt dit prachtig. Daarom heeft hij een paar doorzichtige rubberen ballen gevuld met water. Die werken ook als een lens. De ballen heeft hij zo opgehangen dat het brandpunt valt op een uitgeholde boomstam. De ballen-met-bomen staan nu bij het prachtige Fort Ruigenhoek bij Utrecht.

Dr. Zeepaard is daar gaan kijken en zag spannende dingen. Droge bladeren die kinderen op de boomstammen legden, vlogen onmiddellijk in de brand. Het bloknootpapier van Dr. Zeepaard deed er wat langer over. Als je er niks op legde, ging het hout van de boomstam zelf branden.

In de boomstammen loopt nu een zwarte streep van verbrand hout. Het zonlicht valt namelijk steeds op een iets andere plek door de lens. Want door de dag heen loopt de zon van het oosten, via het zuiden, naar het westen. Tenminste, dat lijkt zo. In werkelijkheid blijft de zon op dezelfde plaats staan. Het is de aarde die in een dag om zijn as draait. Eerst bewegen we naar de zon toe, dan weer van de zon af.

De zonneballen horen bij de tentoonstelling Kaap. Op die tentoonstelling zijn kunstwerken te zien die iets met wetenschap te maken hebben. Zo liggen in een kamer ballen op een doek die op enkelhoogte is gespannen boven een vloer. Als je erop loopt, rollen de ballen naar de plek waar je voet het doek omlaag heeft getrapt. Dat komt door de zwaartekracht, zegt samensteller Frank Koolen over zijn lievelingskunstwerk.

Dr. Zeepaard zelf was heel erg verrast door een ander kunstwerk. In een kamer staan vier grote platen tegen de muur. Achter de platen schijnt rood en geel licht. En toch branden er geen lampjes achter. Hoe dat kan, moet je zelf maar ontdekken. En als je even klaar bent met de wetenschap, kun je bouwen met kaplablokjes zo groot als bakstenen of spelen met een reuzensjoelbak.

Meer: www.kaapweb.nl

    • Karel Berkhout