Wij willen geen overheid

De solarbranche heeft de overheid bij de vuilnis gezet. GroenLinks dacht met een nieuwe subsidie voor particuliere zonnesystemen een flonkerend diamantje in de wacht te hebben gesleept tijdens onderhandelingen over het Lenteakkoord. Maar op een recente solarconferentie liet de branche haar afkeer de vrije loop.

Hun boodschap aan aanwezige politici, waaronder Liesbeth van Tongeren van GroenLinks: back off, de markt groeit als een zonnetje zonder jullie en nieuwe halfzachte subsidies kunnen de boel alleen maar verstieren.

Met de harde afwijzing krijgt de Nederlandse politiek de rekening gepresenteerd van een decennium gezwabber bij de ondersteuning van duurzame energie. Zo ging de subsidie voor zonnestroom van een vergoeding per kilowattuur voor alle nieuwe systemen naar niets, naar een vergoeding per kilowattuur voor een beperkt aantal nieuwe systemen naar weer niets.

Niet zo verwonderlijk dus dat niemand op de banken klimt als een ad hoc coalitie met hoog implosierisico een nieuwe subsidie voor de aanschaf van zonnesystemen aankondigt. „De branche is bang om weer in de hoek te worden gezet als subsidieslurpers”, zegt Edwin Koot van Solarplaza en organisator van de solarconferentie.

De ferme houding van de solarbranche ten opzichte van subsidies heeft ook te maken met onverwacht snelle prijsdalingen van zonnesystemen. Door een enorme overcapaciteit vliegen er de laatste paar jaar tientallen procenten vanaf. In combinatie met fors duurdere stroom uit het net is de terugverdientijd van zonnesystemen hierdoor hard gekelderd.

Dankzij deze aardschok is zelfs in subsidieloos Nederland de vraag naar systemen explosief gestegen. Veel explosiever ook dan de sector zelf had voorzien. Zo lobbyde Natuur & Milieu vorige jaar nog voor een btw-verlaging op zonnesystemen. Subsidieloos is ook betrekkelijk. Je hoort de branche zelden klagen over de salderingsregeling, waarbij particulieren tegen een fiscaal gunstige prijs zonnestroom mogen terugleveren aan het net.

Er is ook nog een belangrijke factor bij de wederopstanding van zon in Nederland: het oer-Hollandse fenomeen van collectieve inkoop. Nog geen twee jaar na de eerste collectieve inkoopactie ‘Wij Willen Zon’ tuimelen de nieuwe initiatieven over elkaar heen; van Natuur & Milieu en Vereniging Eigen Huis tot gemeenten en buurten die de handen ineen slaan. Tienduizenden deelnemers hebben ingetekend.

„Ik ken geen land waar dat fenomeen zo’n vlucht genomen heeft”, zegt Edwin Koot. „Positief effect van het vroegtijdig loslaten van subsidies voor zon is dat Nederland voorop loopt als het gaat om vrije markt business modellen.” Elk nadeel heb zijn voordeel.

Jacco Kroon

De auteur is smart interaction consultant bij Groene Golf en is te mailen op jacco.kroon@groenegolf.com.

    • Jacco Kroon