Straatarm Nepal rommelt zich naar een crisis

Straatarm Nepal, strategisch gelegen tussen de Aziatische reuzen China en India, glijdt weg in een politiek chaos. Na vier jaar onderhandelen is er geen zicht op een grondwet.

Members of Nepal Student Union affiliated with Nepali Congress carry an effigy of Prime Minister Baburam Bhattarai before burning it in Katmandu, Nepal, Thursday, May 31, 2012. The opposition parties said they will team up to topple the government, as they accused the prime minister Wednesday of having no moral or legal grounds to stay in power ahead of new elections. (AP Photo/Niranjan Shrestha)

De meeste Nepalezen hadden al geen hoge dunk van de politici in hun land maar deze week sloeg die minachting bij velen om in woede, toen bleek dat de politieke partijen er ook na vier jaar onderhandelen niet in waren geslaagd het eens te worden over een nieuwe constitutie. Daarmee is het straatarme land in de Himalaya in een nieuwe impasse beland.

„De politieke partijen zijn niet geïnteresseerd in een grondwet”, morde Bal Bahadur Lama, een 63-jarige landarbeider, tegen persbureau Reuters. „Ze willen eenvoudig macht en geld voor zichzelf en bekommeren zich helemaal niet om ons.”

Zonder duidelijke regels voor het politieke spel dobbert Nepal, strategisch gelegen tussen de Aziatische reuzen China en India, nu voort. Een parlement met een geldig mandaat van de kiezers is er niet meer, een constitutie evenmin. Een tijdelijke constitutie uit 2007 hield geen rekening met het mislukken van het constituerend beraad en biedt geen steun meer.

De maoïstische premier Baburam Bhattarai, wiens legitimiteit door de crisis ook twijfelachtig is geworden al leidt hij de grootste partij, zag geen andere uitweg dan het uitschrijven van nieuwe verkiezingen, zoals ook het Hooggerechtshof adviseerde. Die worden pas in november worden. Tot dan wil Bhattarai aanblijven.

Dat is tegen het zere been van zijn politieke tegenstanders, waaronder de Nepalese Congrespartij. Die eisen het onmiddellijke vertrek van de premier en het aantreden van een breed samengestelde overgangsregering die moet toezien op nieuwe verkiezingen. Leden van de Congrespartij staken de laatste dagen in de straten van Kathmandu op Bhattarai gelijkende poppen in brand. Ze dreigen het land plat te leggen met stakingen.

De nieuwe crisis komt na enkele jaren waarin het land eindelijk de weg omhoog leek te hebben gevonden. Nog maar zes maanden geleden toonde de International Crisis Group, een gezaghebbende denktank, zich optimistisch over het vredesproces. Dat was op gang gekomen na een jarenlange opstand van maoïstische strijders.

Niet alleen hadden de partijen een akkoord bereikt over deling van de regeringsmacht, ook was er overeenstemming over de inlijving van maoïstische strijders in het reguliere leger en een programma om de rest van hen in de samenleving te integreren.

Maar de constitutie bleek een onneembare hindernis, tot verrassing van sommige waarnemers. Was Nepal in 1994 immers niet het land geweest dat de wereldprimeur had gehad van een door marxisten geleide constitutionele monarchie? En hadden de maoïstische strijders en de gevestigde partijen in 2007 de monarchie niet eendrachtig afgeschaft? Maar nadat de termijn waarbinnen de constitutie gereed moest zijn vier keer was verlengd, bepaalde het Hooggerechtshof dat het karwei toch echt op 27 mei van dit jaar af moest zijn. Die deadline werd niet gehaald.

Voornaamste struikelblok was de autonomie voor de verschillende bevolkingsgroepen. De maoïsten bepleitten een federatie van maximaal veertien deelstaten, op basis van de etnische verdeling. Maar in een land dat volgens de laatste volkstelling zeker honderd etnische groepen en kasten kent, is dat vragen om moeilijkheden.

Een ander controversieel punt betrof de toekenning van het Nepalese staatsburgerschap. In het ontwerp voor de nieuwe grondwet werd voorgesteld dit alleen te verlenen aan kinderen van wie beide ouders kunnen aantonen dat ze zelf Nepalees zijn. Voorheen hoefde dat slechts voor één van beide ouders. Critici zeiden te vrezen dat er zo een grote groep statenloze kinderen ontstaat.

Zo koerst Nepal, met dank aan zijn politici, aan op een nieuwe periode van instabiliteit en conflict. „Het gevoel verraden te zijn doordat de politieke klasse haar taak niet volbracht zal enige tijd nodig hebben om te helen", vatte het dagblad The Kathmandu Post de situatie samen.

    • Floris van Straaten