Patiënten krijgen hoge rekening

Zieken en ouderen moeten in 2013 veel meer betalen voor hun zorg. Patiënten met een laag inkomen worden het het zwaarst getroffen. Deel 4 van een serie over het Lenteakkoord.

Nederland, Zwolle, 30-03-12 Tweede kamerlid Esmee Wiehman brengt een bezoek aan Revalidatiecentrum Vogellanden. © Foto Merlin Daleman

Dat er iets aan de kosten van de gezondheidszorg moest gebeuren, betwijfelt niemand. Huishoudens zijn elk jaar gemiddeld 11.000 euro kwijt aan de zorg. In 2011 is al bijna voor 80 miljard euro aan zorg uitgegeven. Dat is 12,5 procent van het bruto binnenlands product.

Maar de bezuinigen in het Lenteakkoord van 1,4 miljard euro zijn wel erg kortzichtig, vinden kenners. „De echte problemen worden niet aangepakt”, zegt Wilna Wind, directeur van de patiëntenfederatie NPCF. „Men wilde maatregelen die snel geld opleveren”, stelt Hans Feenstra, bestuursvoorzitter van het Martini Ziekenhuis. „De politiek had daarom geen tijd om te hervormen”, zegt Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Vooral kwetsbare mensen, zoals zieken en ouderen, krijgen in 2013 volgens Wind, Feenstra en Schnabel te maken met een opeenstapeling van extra kosten. En de zorg wordt niet goedkoper, de uitgavenstijging wordt slechts beperkt.

Het besluit van VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie om het verplichte eigen risico in 2013 te verhogen, treft de meeste mensen. Iedereen ouder dan 18 jaar die een beroep doet op gezondheidszorg (de huisarts uitgezonderd) moet nu elk jaar de eerste 220 euro van de kosten zelf betalen. In 2013 komt daar 130 euro bij.

Zieken die regelmatig artsen zien en veel medicijnen slikken, weten zeker dat ze de 350 euro aan eigen risico euro kwijt zijn. Dit treft mensen met een laag inkomen het meest, omdat zij de verhoging moeilijker kunnen dragen dan mensen met een goed inkomen.

„Er zijn steeds meer mensen die echt krap in de centen zitten. De kans bestaat dat zij zorg gaan mijden omdat zij geen eigen bijdrage kunnen betalen”, vreest patiëntenvertegenwoordiger Wilna Wind.

Patiënten die worden opgenomen in een ziekenhuis, kliniek of revalidatiecentrum moeten in 2013 meebetalen aan de kosten voor eten en slapen. Aan dit zogenoemde liggeld zijn patiënten 7,50 euro per dag kwijt. Een gemiddelde ziekenhuisopname duurt vijf tot zes dagen, dus door de bank genomen zullen mensen zo’n 40 euro voor elke opname zelf moeten betalen. Het idee is dat mensen thuis geld uitgeven aan voedsel, en dat in het ziekenhuis dus ook wel kunnen.

Paul Schnabel van het SCP verbaast zich erg over dit besluit. „De ziekenhuiszorg kost 23 miljard en dit levert maar 55 miljoen euro op. Dat is echt heel weinig op de totale uitgaven. Het innen van het liggeld is een duur administratief gedoe. Je geeft mensen ook een verkeerd idee van de werkelijke kosten van zorg. Voor 7,50 euro kom je nog niet eens in een jeugdherberg!”

Het besluit om mensen die slecht ter been zijn zelf te laten betalen voor een rollator (kosten tussen de 80 en 350 euro) en andere eenvoudige loophulpmiddelen, kan op meer sympathie rekenen. „Het is onvermijdelijk dat mensen meer gaan betalen voor alledaagse dingen. Anders wordt de gezondheidszorg in de toekomst onbetaalbaar”, zegt Feenstra van Martini Ziekenhuis. Hij kent de zorg goed. Voorheen was hij internist en baas van een zorgverzekeraar. Feenstra vindt het gek dat de partijen van het Lenteakkoord niet het meest besparen op de langdurige zorg, verzekerd door de AWBZ. „De grootste kostenexplosie zit in de ouderenzorg, niet in de ziekenhuizen.”

Ouderen, gehandicapten en psychiatrische patiënten met een eigen vermogen gaan in 2013 wel een fors hogere eigen bijdrage betalen voor AWBZ-verzekerde zorg en (thuis)zorg van gemeenten (WMO). Dit treft een relatief kleine groep mensen, onder wie mensen in bejaardenhuizen of patiënten met thuiszorg.

Schnabel hoopt dat het nieuwe kabinet wel aan de „nodige hervormingen” toekomt. „De 250.000 Nederlanders boven de 85 zijn goed voor 12,5 procent van de zorgkosten. Dat roept om hervormingen die politiek gevoelig zijn. Ik begrijp wel dat het haastige Lenteakkoord daar de tijd niet voor bood.” Wilna Wind die de stem van de patiënten vertolkt, heeft daar minder begrip voor. „Mensen krijgen veel onnodige zorg”, zegt zij. Artsen schrijven te veel medicijnen voor en verspillen geld door slechte samenwerking. „Ik vind het politiek verwijtbaar dat patiënten nu op hoge kosten worden gejaagd, terwijl er andere oplossingen zijn.”

Antoinette Reerink

    • Antoinette Reerink