Brieven

Zelfontplooiing valt samen met maatschappelijk nut

Ewoud Jansen heeft natuurlijk gelijk met zijn constatering dat er in Nederland veel opleidingen in het hoger onderwijs ‘in de markt zijn gezet’ waarin analytisch denken weinig tot ontwikkeling wordt gebracht (Opinie, 31 mei). Dit is niet van de laatste jaren, zoals hij stelt, maar van de laatste vier decennia.

Jansen is de zoveelste die dit verschijnsel constateert. Ik verwelkom van harte elk voorstel om dit tij te keren, zoals ook Jansens voorstel om de collegegelden voor opleidingen met weinig maatschappelijke toegevoegde waarde te verhogen, tegelijk met het verlagen van de collegegelden voor technische opleidingen.

Ik val daarentegen over het eind van zijn artikel. Hij onderscheidt opleidingen die meer zijn gericht op zelfontplooiing en opleidingen die meer zijn gericht op de arbeidsmarkt en stelt dan: „Zelfontplooiing is een groot goed, maar waarom zou de overheid die moeten betalen?”

Zelfontplooiing staat hier tegenover maatschappelijk nut en persoonlijk voordeel tegenover maatschappelijk voordeel. Dit zijn valse tegenstellingen. Voor de ontplooiing van het zelf is het juist erg behulpzaam als er hoge eisen worden gesteld aan dat zelf. Kwaliteiten als analytisch denken komen meestal pas onder druk serieus tot ontwikkeling. Zo vallen persoonlijk en maatschappelijk nut dus samen.

Burgh Haamstede

Ook Abtan c.s. maakt zich schuldig aan populisme

De oproep van Benjamin Abtan c.s. (‘Wij zijn allen Griekse Joden’, Opinie, 30 mei) aan politici, intellectuelen en kunstenaars om de droom van Europa weer op de kaart te zetten, is uitstekend. Door zich evenwel tegelijkertijd te keren tegen wat hij het „dogma van de bezuinigingen” noemt, maakt Abtan zich schuldig aan minstens evenveel populisme als hij de anti-Europapartijen verwijt.

Het heeft Nederland dertig jaar van taaie politieke strijd en hard werken gekost om de staatsschuld als percentage van het bruto binnenlands product te reduceren van ruim 80 naar minder dan 40 procent. In 2008 zette de crisis in. Voordat we er erg in hadden, bedroeg deze schuld alweer tegen de 70 procent.

Iedere burger weet donders goed dat hij of zij niet eindeloos op de pof kan leven -- maar zodra het om het land gaat, schijnen we dit te vergeten. Daarom is elk pleidooi voor maatschappelijke verandering waarin niet meteen ook serieus het financiële aspect wordt betrokken, op zijn minst ondoordacht en in het ergste geval kwaadaardig.

Heemstede

Opruiend artikel van Abtan

Twintig intellectuelen vrezen voor de positie van Joden in Griekenland, als gevolg van de opkomst van de neofascistische partij Gouden Dageraad. Dit kan ik volgen, maar hun pamflet gaat verder. Allerlei ontwikkelingen en problemen in Europa waaraan deze mensen zich storen, worden op één hoop gegooid en toegeschreven aan de werkwijze van Geert Wilders. Hem wordt een verborgen agenda toegedicht die zou uitmonden in chaos en bloedvergieten als in de Tweede Wereldoorlog.

Verder stellen ze dat we ons continent moeten openstellen voor immigranten. Zij zouden economische voorspoed brengen. Bezuinigen is volgens deze lieden helemaal fout: het speelt het populisme in de kaart.

Het stoort mij dat u deze opruiende tekst integraal publiceert, alsof het een waardevol redactioneel artikel is. Van roddel en achterklap is de samenleving nooit beter geworden.

Utrecht

    • Theo Haffmans
    • F.E. Bakker
    • Raymond Gijsen