Verbod op roken in horeca redt geen levens

Het rookverbod in de horeca dat in 2008 in Nederland is ingevoerd, heeft het aantal plotselinge hartdoden in Zuid-Limburg niet verminderd, zo blijkt uit onderzoek. Vanaf 2004 was roken op de werkplek al verboden. Dat verlaagde wel de acute hartdood. Omgerekend naar heel Nederland redt het rookverbod jaarlijks 4.000 levens.

Door sigarettenrook sterven meer mensen aan hartziekten dan aan longkanker en andere luchtwegziekten. De rook heeft een acuut effect op het hart, vooral doordat de bloedstolling wordt beïnvloed. Ook meeroken is slecht voor het hart. In Nederland sterven daardoor jaarlijks tussen de 1.500 en 3.500 mensen.

Onderzoekers van de Universiteit Maastricht zijn verbaasd dat het horecarookverbod kennelijk geen levens redde. Zij zien twee mogelijke oorzaken. „Misschien komt het doordat het rookverbod in de horeca vanaf het begin niet goed is nageleefd, en doordat de maatregel een keer versoepeld is, weer aangehaald, en in 2011 voor de kleine cafés zelfs helemaal afgeschaft”, zegt onderzoeksleider Onno van Schayck, hoogleraar preventieve geneeskunde aan de Universiteit Maastricht. „Het kan ook zijn dat het maximale effect al in 2004 was behaald, toen het rookverbod op de werkplek werd ingevoerd.” Het onderzoek is vandaag gepubliceerd in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift Heart.

Voor het eerst is de invloed van een rookverbod op het aantal doden door acute hartstilstand gemeten. Eerdere onderzoeken keken vooral naar het aantal (doden door) hartaanvallen. Een acute hartstilstand ontstaat door hartritmestoornissen en is niet altijd het gevolg van een infarct.

Voor dit onderzoek is de registratie doorgenomen die het ambulancepersoneel in Zuid-Limburg maakt als ze een patiënt ophalen. Vanaf begin 2002 is negen jaar lang gekeken hoeveel mensen met een waarschijnlijke acute hartstilstand kregen. Op die manier zijn de slachtoffers van voor en na beide rookverboden geteld. Op een bevolking van ruim 450.000 20- tot 75-jarigen vielen in die periode 2.305 acute hartdoden. Van Schayck: „Na het rookverbod op de werkplek daalde het aantal acute hartdoden met 12 procent, terwijl we in de twee jaar daarvoor nog een stijging van ruim 20 procent zagen.”