Taylor krijgt vijftig jaar cel

De oud-president van Liberia is veroordeeld wegens zijn rol bij de oorlogsmisdaden in Sierra Leone.

Redacteur Afrika

Rotterdam. Hoeveel straf verdient een president die rebellen in zijn buurland voorzag van wapens en munitie, morele en logistieke steun in ruil voor diamanten? Rebellen die mensen de armen afhakten, bij zwangere vrouwen de buik opensneden om de uitkomst van een weddenschap over de sekse van het kind te bepalen, die een vrouw een zak met afgehakte hoofden lieten dragen waar die van haar eigen kinderen tussen zaten. Hoe lang moet een staatshoofd die medeplichtig is aan dit soort gruwelijkheden achter de tralies?

Rechter Richard Lussick van het Speciale Hof voor Sierra Leone gaf gisteren het antwoord: vijftig jaar celstraf. Dat is de straf die de Liberiaanse oud-president Charles Taylor gisteren kreeg opgelegd, nadat hij vorige maand al was veroordeeld voor medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid tijdens de burgeroorlog in Sierra Leone.

Het bepalen van de strafmaat voor een staatshoofd die verantwoordelijk is voor zulke zware misdaden, is zonder historisch precedent, zei Lussick gisteren. Het Speciale Hof voor Sierra Leone kan geen levenslang opleggen. De hoogste straf die het Hof tot gisteren had opgelegd is 52 jaar cel voor de rebellenleider Issa Sesay, die in 2010 ten gunste van Taylor getuigde.

Aanklager Brenda Hollis had tachtig jaar cel geëist tegen Taylor vanwege de extreme aard van de misdaden en vanwege zijn „leiderschapsstatus”. Dat de straf lager is uitgevallen, komt doordat Taylor alleen is veroordeeld voor medeplichtigheid.

Bij de bepaling van de strafmaat hebben de rechters zwaar laten meewegen dat Taylor als staatshoofd een „klasse op zich” is, in de woorden van de rechter. Met zijn steun aan rebellenbeweging RUF heeft hij het conflict in Sierra Leone verlengd. Volgens Lussick behoren de misdaden die daar zijn begaan tot de meest „gruwelijke en wrede uit de menselijke geschiedenis”.Ook wees de rechter op de belangrijke rol die hij speelde bij de planning van aanvallen op Kono, Makeni en Freetown. Hij gaf RUF-commandant Sam Bockarie het advies om de operatie „angstaanjagend te maken”. De rebellen noemden de aanval daarop ‘operation no living thing’, waarbij ze willekeurig plunderden, verkrachtten en moordden.

De rechter verwierp een lijst verzachtende factoren die volgens de verdediging tot een lagere straf moesten leiden: dat een lange straf op zijn leeftijd (64) in feite levenslang betekent, dat hij geen strafblad heeft, dat hij een vrouw en veertien kinderen heeft, en dat hij een rol speelde bij het vredesproces. Dit laatste was juist de reden dat de rechter Taylor beschreef als een „Janus met twee hoofden”, die in het openbaar de vredestichter speelde, maar achter de schermen de rebellen van wapens voorzag.

Tijdens de hoorzitting over zijn strafmaat op 16 mei trok Taylor de bewijslast in twijfel. „Getuigen zijn omgekocht, onder druk gezet en in veel gevallen bedreigd met vervolging als ze geen verklaring zouden afleggen.” De aanklager ontkende dit en zei dat getuigen alleen onkostenvergoeding hadden gekregen. De rechter ging hier gisteren niet op in.

Taylor moet waarschijnlijk zijn straf uitzitten in Groot-Brittannië. Zijn advocaten hebben hiertegen bezwaar gemaakt. Twee jaar terug werd een voor oorlogsmisdaden veroordeelde Serviër aangevallen in zijn Britse cel. Een verblijf in een Britse gevangenis zou Taylor „cultureel isoleren”. Zijn familie zou hem nauwelijks kunnen bezoeken. Zijn advocaten noemden dit „een straf binnen een straf”. Hier was de rechter het gisteren niet mee eens. Taylor houdt zijn onschuld vol en gaat in hoger beroep.