Sf-film ‘Prometheus’ schokkend lichamelijk

Prometheus. Regie: Ridley Scott. Met Michael Fassbinder, Charlize Theron, Noomi Rapace. In: 96 theaters, sommige in 3D.

Ridley Scott moge met Prometheus dan zijn teruggekeerd naar zijn succesvolle Alien-films, de vrees dat het om een tamme exploitatie van vroegere succesformules zou gaan, is volkomen ongegrond. Prometheus is een geweldig mooie, originele en spannende prequel op die Alien-films, ook volkomen genietbaar als je niets hebt met die in 1979 begonnen serie.

Prometheus heet het ruimteschip waarin een groepje wetenschappers reist naar een verre planeet, „om hun scheppers te ontmoeten”. De gedachte achter de film lijkt geënt op de theorieën van de Zwitserse pseudowetenschapper Erich von Däniken, die beweert dat de verering van goden de neerslag is van het optreden van buitenaardse wezens, die mens en cultuur op de aarde hebben gebracht.

Voor het filmgenot is deze rimram irrelevant. Prometheus ontleent zijn geloofwaardigheid niet aan een of andere wilde theorie, maar aan het spannende, en geweldig vormgegeven verhaal van een groep goedbedoelende astronauten, die terecht komen op een planeet die ze niet begrijpen, en waar maar een enkeling ontsnapt aan de wisse ondergang.

Sciencefictionfilms speculeren vaak op de aantrekkingskracht van futuristische techniek, maar in Prometheus nauwelijks: de schuifdeuren binnen het ruimteschip doen erg aan de esthetiek van de jaren zeventig denken, en ook de knoppen waarmee deuren worden geopend of codes ingetoetst zijn duidelijk niet 2012.

In plaats daarvan is Prometheus van een bijna schokkende lichamelijkheid: van de kortademigheid waaraan de astronauten lijden in hun onhandige ruimtepakken, tot aan de plastisch verbeelde autoabortus van een der vrouwelijke hoofdpersonen en de gruwelijke dood van menige expeditiedeelnemer. Alles kleeft, borrelt en wordt tot slijm – op sommige momenten doet de planeet in deze film aan de ‘zone’ in Andrej Tarkovski’s Stalker denken.

Wel erg 2012 in Prometheus is het karakter van de expeditie: niet opgezet door een regering of een hogere instantie, maar door een particuliere onderneming, die zich niet ontziet het personeel aan de bedrijfsdoelstellingen op te offeren. Het open einde wekt verwachtingen voor een Prometheus 2. Laat maar komen.