Samengevat

De eindexamens zijn bijna voorbij. Ik herinner me van mijn eindexamen Nederlands bijna niets, behalve dat ik de samenvatting zo vervelend vond. Een toch al saaie tekst moest worden samengevat tot iets nog saaiers. Zou het niet leuker zijn om de samenvatting te maken van uitsluitend de irrelevante zinnen in de tekst? Dus alle belangrijke zinnen weg, en alleen dat laten staan wat er totaal niet toe doet? Wie weet is dat ook wel heel leerzaam.

In de spreektaal wordt ook veel samengevat. Meestal gebeurt dat op een volstrekt irrelevante manier. Interviewers die hun geïnterviewden moeten samenvatten omdat de eindtune al klinkt, roepen uit paniek vaak maar wat. Geïnterviewde: „En nou is het grappige, of interessante moet ik zeggen, dat die hele paddentrek natuurlijk nog helemaal niet zo heel erg lang in the picture is voor veel mensen, althans…” Interviewer: „Kortom: er valt nog veel te leren!” Geïnterviewde: „Nou, leren is het woord niet echt…” Interviewer: „De tijd zit erop! Helaas!”

In gewone gesprekken komen ook vaak samenvattingen voor. Dat gebeurt vaak met de volgende zinsnede: „Lang verhaal kort”. „We zijn de hele middag op zoek geweest naar een camping. Nou, lang verhaal kort, uiteindelijk zaten we in het Kurhaus.” Dit roept meer vragen op dan er beantwoord worden.

Hoe anders is het als iemand zo begint: „In het kort komt het hierop neer…” Dan weet je dat er nog uren doorverteld wordt, in veel te groot detail. „In het kort komt het hierop neer, zij willen een mediator inschakelen, maar daar hebben wij dus geen trek in, want wij staan nu juist heel erg in onze kracht, dus…” Als toehoorder voel je de neiging om erdoorheen te roepen: „Kortom!” Of: „Oké, dus samengevat, alles gaat goed bij jullie!”

Soms zou je als toehoorder willen dat je je in een gewoon gesprek zou mogen gedragen als een interviewer. Dus meteen zeggen: „Even kort, hoe was de vakantie?” Of: „Alleen ja of nee, je verjaardag was leuk?”

Er zijn ook mensen (goed, ikzelf) die vaak bang zijn dat hun verhaal te lang is. Deze mensen beginnen hun verhaal met: „Het is wel een heel erg lang verhaal hoor, vind je dat erg?” De ander mag het natuurlijk niet erg vinden. Vervolgens is het verhaal in drie zinnen klaar. „Ik was mijn paspoort kwijt want ik had het laten liggen onder het kopieerapparaat in het gemeentehuis. Maar daar lag het ook nog. Dus. Dat was wel fijn.” Misschien hebben zulk soort mensen vroeger te veel moeten samenvatten op school.