Kopijdeler voor regio verliest grootste klant

De GPD levert artikelen aan bijna 20 regionale kranten. Hun samenwerking zorgt voor veel armslag. Maar nu stapt uitgeverij Wegener er uit, en dreigt verschraling.

Anderhalf miljoen kranten per dag, drie miljoen lezers. De GPD is de grootste krant van Nederland, ruim twee keer zo groot als De Telegraaf. Hoofdredacteur Jos Timmers van de Geassocieerde Persdiensten (GPD) deed vorige week, tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer over de pers, zijn best om het belang van zijn persbureau te onderstrepen.

Van Groningen tot Middelburg en van Den Helder tot Maastricht, achttien regionale kranten in Nederland (en twee in Vlaanderen) plaatsen dagelijks kopij die de GPD in Rijswijk maakt. Anders dan ANP en Novum levert de GPD geen kort nieuws, maar langere artikelen. De dagbladen ruilen ook stukken via de GPD.

Maar hoe lang nog? Het einde dreigt per 1 januari. Dan stapt Wegener uit de GPD; de uitgever van onder meer De Gelderlander en Brabants Dagblad begint een eigen nieuwsdienst (zie inzet). De GPD verliest zo zijn grootste partner en de helft van de omzet van 6 miljoen euro per jaar. Op 1 januari loopt ook het contract met de andere titels af. Het einde van de GPD zou een zware klap zijn voor de regionale journalistiek in Nederland, aldus Timmers.

Meer nog dan getallen en plaatsnamen vertelt zijn blauwe markeerstift het verhaal van de GPD. Dagelijks streept Timmers in alle GPD-kranten aan welke kopij afkomstig is van zijn redactie. Hele bladzijden – voorpagina’s, binnenland, buitenland, economie, sport en cultuur – kleurt hij blauw. „Neem Wegener. Van de niet-regionale pagina’s is 80 procent van de artikelen van ons.”

En dat is goed, zegt hij. Als de kranten hun bovenregionale artikelen afnemen van de GPD houden zij tijd en geld over voor regionaal nieuws en achtergronden. „Lezers willen dat hun regionale krant daarin investeert. Maar ze willen ze een volwaardige krant.” En daarvoor zorgt de GPD, wil hij maar zeggen. Bijvoorbeeld met politieke analyses uit Den Haag („en niet uit Nijmegen of Enschede”), dertig buitenlandse correspondenten en een team verslaggevers vanaf het EK voetbal deze zomer. „Wij kunnen tegen relatief lage kosten overal aanwezig zijn.”

Al 76 jaar delen de regionale kranten de kosten van de GPD. Dat lijkt ook nu nog te passen in de trend van samenwerking in de Nederlandse dagbladwereld. De kranten verkopen samen advertenties, ze delen drukpersen en distributie. Het delen van kopij daarentegen is steeds minder usance; de regiokranten zijn weliswaar geen concurrenten in papier, maar online bijten zij elkaar meer.

Tien jaar geleden kende de GPD nog een landelijke dekking. Dat veranderde toen de kranten in de Randstad opgingen in het AD. Het aantal GPD-leden daalt al jaren en het budget is in tien jaar gehalveerd. Timmers: „Toch vind ik wat wij nu maken even goed is als vroeger.”

Dat onderschrijft Wegener ook, zegt de GPD-hoofdredacteur. „De directie noemt onze kopij premium content.” Desondanks stopt Wegener met de GPD. De regionale uitgeverij begint een eigen persdienst. „Dat overweegt Wegener al een jaar of vijf”, zegt Timmers. Toch kwam de aankondiging half februari als een verrassing. „Buitengewoon pijnlijk, te meer omdat het eerder werd ontkend.” Diplomatiek: „Zo’n besluit kan je ook anders communiceren.” Timmers begrijpt de stap van Wegener niet. Een eigen Wegener Persdienst is pakweg even duur als de GPD. „Wegener betaalt nu 50 procent van onze begroting en krijgt 100 procent van onze productie. Straks betalen ze 100 procent en krijgen ze 50 procent.”

Hoe nu verder met de GPD? Het vertrek van Wegener en de halvering van het budget kost mogelijk de helft van de 46 arbeidsplaatsen van de GPD. „De druk is hier groot. Mensen vragen zich af of zij over een half jaar nog werk hebben. Doorgaan zonder Wegener zal pijn doen.”

Samenwerken met landelijke kranten vindt hij te lastig, want dat zijn meer elkaars concurrenten. Nog meer gebruikmaken van freelancers is een andere optie. Het meest kansrijk vindt Timmers samenwerking met persbureau Novum (zie bericht). Zo kunnen beide nieuwsorganisaties een volwaardig en aantrekkelijk alternatief vormen voor het ANP.

Mislukt een combinatie met Novum opnieuw, net als in 2006, dreigt dan het einde van de GPD? „Ik kan me niet voorstellen dat de overblijvende kranten dat laten gebeuren. Het is een kaalslag waarvan de ratio mij ontgaat. Het gaat over terreinen waar kranten elkaar niet raken. Hiermee doe je de lezers ernstig te kort.”