‘Iran is geen hobby, het is mijn leven’

De oudste zoon van de verdreven sjah van Iran wil een seculiere democratie in zijn land vestigen. Hij was deze week in Nederland om zijn plannen uit te leggen.

De revolutie van Reza Pahlavi begint met de vervolging van de Iraanse opperste leider, ayatollah Ali Khamenei door het Internationaal Strafhof in Den Haag wegens misdrijven tegen de menselijkheid. De opperste leider heeft immers in alles het laatste woord, inclusief mensenrechtenschendingen. Vervolgens zal het Iraanse volk met een niet-gewelddadige campagne van burgerlijke ongehoorzaamheid het regime ten val brengen en een seculiere democratie vestigen.

De oudste zoon van de verdreven sjah van Iran was gisteren en vandaag in Nederland op uitnodiging van de buitenlandcommissie van de Tweede Kamer, die zijn visie wilde horen, vertelt hij, en van het Strafhof, in direct verband met zijn klacht tegen ayatollah Khamenei waarvoor hij zijn lobby enkele maanden geleden in gang heeft gezet. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties moet het Strafhof tot vervolging opdracht geven. Het zit in de pijpleiding, zegt hij in een vraaggesprek in Den Haag.

Wat is het nut van een aanklacht tegen Khamenei?

„Als je de schuld legt waar hij ligt, dan weet de maatschappij dat ze niet aan haar lot wordt overgelaten en dat de wereld geeft om mensenrechten. Wanneer je de man aan de top pakt, dan weet zijn voetvolk bovendien dat het in een nieuwe situatie niets te vrezen heeft. Als je iedereen gaat vervolgen, dan zullen ze zich tot het einde toe verzetten. Dat lost niets op.”

Wat vertelt u de parlementscommissie?

„Iedereen weet wat de rode lijn is: als het regime een kernwapen krijgt. Maar is oorlog de oplossing? Oorlog stelt het regime in staat de halve wereld aan zijn zijde te mobiliseren tegen de aanvaller. En na een paar jaar is het regime weer waar het was. Nee, ik zeg dat er een veel betere manier is om hetzelfde te bereiken, namelijk via het Iraanse volk. Immers een ander Iran, een democratisch Iran zal vanzelf ook de nucleaire dreiging oplossen die nu bestaat.”

Werkt u samen met andere oppositiepartijen?

„Iedereen die een seculiere democratie voorstaat, kan meedoen. Er zijn ideologische verschillen: republikeinen, constitutionele monarchisten, links, rechts.”

Pahlavi zegt dat hij werkt aan de vorming van een nationale raad die campagne gaat voeren voor vrije verkiezingen. „Er zijn dan twee mogelijkheden: of het regime geeft toe, wat ze nooit zullen doen, of we moeten het regime passeren.”

Dus u bedoelt: opstand, want er is geen alternatief.

„Ja, maar de methode is burgerlijke ongehoorzaamheid. Maar we hebben internationale steun nodig. Financiële hulp, technologische hulp. Communicatie, ga zo maar door. Veel meer sancties tegen leden van het regime.”

De grote mogendheden zijn alleen geïnteresseerd in een compromis over de nucleaire kwestie.

„Mensenrechten zouden onderdeel moeten zijn van de huidige onderhandelingen. Als het regime een nucleair compromis sluit, betekent dat zijn aanblijven. Welke veiligheidsgarantie geeft dat de regio? Zou dat een eind maken aan de Iraanse steun voor terroristische groepen?”

Heeft u met uw naam wel steun in Iran? Het regime van uw vader werd immers ook gekenmerkt door mensenrechtenschendingen en repressie.

„Ik denk juist dat mijn naam een groot voordeel is. De mensen weten wat zijn regime destijds deed voor het land. Ze zeggen: herinner je je de goede oude tijd? Natuurlijk waren er fouten, die we erkennen, er waren elementen die we niet kunnen goedpraten. Maar het land maakte vorderingen, er was veiligheid, stabiliteit, economische groei. Ik heb de politiek van mijn voorganger niet geërfd. Ik werk met mensen die destijds zijn gefolterd. Ze hebben geen probleem met mij, omdat we aan een nieuw Iran werken.”

Zou dat nieuwe Iran onder uw leiding staan?

„Ik voer geen campagne voor een baan. Mijn missie is dat er vrije verkiezingen komen. Daarna zien wel verder. De kwestie is niet of we een parlementaire republiek of parlementaire monarchie krijgen.”

Heeft u enige aanwijzing dat de campagne van burgerlijke ongehoorzaamheid die u propageert, van de grond kan komen?

„Niet zonder goede organisatie en steun. Daarom zoek ik internationale steun. Ik denk dat grootscheepse stakingen het regime zouden verlammen. Dan moeten de stakers financiële zekerheid hebben en coördinatie, want ze kunnen het niet in hun eentje. De nationale raad die ik voorstel, kan dat doen. Hij kan sociale netwerken in het land versterken. Internationale solidariteit kan hun laten zien dat de wereld hen niet in de steek laat.”

Hoe weet u na 30 jaar in ballingschap dat het volk van Iran wil wat u wilt?

„Omdat ik in constant contact met hen sta. Ik weet wat de huidige jonge generatie zegt. Sommigen maken deel uit van mijn team, ze zijn actief op internet. Ze willen ademen en ze willen werk. Ze vragen naar me. Dit zijn aanwijzingen dat Reza Pahlavi meer en meer bekend raakt in Iran. Niet alleen omdat ik een knap gezicht heb” – „wat ik heb”, zegt hij lachend – „maar omdat ze begrijpen wat ik voor hen probeer te doen.

„Iran is altijd mijn leven geweest. Het is geen hobby. Het is een volledige baan. Misschien zeggen ze straks dat ik hun koning moet worden, Of hun president. Ik heb geen idee. Dit is geen politiek, dit is een missie.”