Dibi was soms onduidelijk, Sap wilde daadkrachtig zijn

De aspirant-lijsttrekkers van GroenLinks hebben hun debattenreeks afgesloten. Tijd voor de balans: wie past het best bij de eisen die de partij formuleerde voor de functie?

Volgende week woensdag is bekend wie lijsttrekker voor GroenLinks wordt: Tofik Dibi of Jolande Sap. Foto Merlin Daleman

Van ‘moet dat nou’ naar ‘toch goed dat we het gedaan hebben’. Zo vatte een Groningse GroenLinkser gisteravond samen hoe hij de afgelopen weken dacht over het besluit om uiteindelijk een referendum te houden over het lijsttrekkerschap van zijn partij.

GroenLinks is er de afgelopen weken redelijk in geslaagd om de debatten tussen huidig fractievoorzitter Jolande Sap en haar uitdager Tofik Dibi geen inhoudelijke strijd te laten worden. Om de GroenLinks-principes in elk geval níét onderwerp van gesprek te laten worden. En dus waren de debatten een succes, zegt de Groninger: „Het uiteindelijke doel is toch gewoon méér aandacht voor wat GroenLinks wil.”

Tegelijk was er de mediawerkelijkheid. Daarin kwam GroenLinks toch als verdeelde partij over. Tofik Dibi maakte vorige week een paar „niet zulke handige opmerkingen”, om met hemzelf te spreken. Hij vertelde over de onveilige sfeer binnen de fractie, na het besluit om de politietrainingsmissie naar het Afghaanse Kunduz te steunen. En afgelopen weekend zei hij in een interview nog eens expliciet dat de fractie onder druk had gestaan, bij dat besluit. Jolande Sap kon steeds niet anders dan erkennen dat GroenLinks het moeilijk had gehad met ‘Kunduz’ – en vervolgens zeggen dat zij nu maar liever vooruit kijkt.

Of het lijsttrekkersreferendum strategisch een slimme zet was of niet, dat blijkt misschien pas na de verkiezingen in september. Nu is de vraag of na afloop van de drie debatten die de twee voerden, valt op te maken wie van de twee het beste in het profiel past dat GroenLinks voor haar lijsttrekker heeft opgesteld. Vier eisen uit die profielschets nader bekeken.

„De lijsttrekker heeft breed draagvlak binnen de partij”

Van de partijprominenten moet Tofik Dibi het in elk geval niet hebben. Zelfs voormalig partijleider Femke Halsema impliceerde afgelopen weekend dat haar voorkeur naar Jolande Sap gaat, en niet naar haar voormalig protegé. Halsema heeft geen reden gehad om aan de keuze voor haar opvolger te twijfelen, zei ze.

Dibi vond dat natuurlijk niet leuk, zei hij gisteren. Maar, zei hij ook, het gaat hem in deze campagne helemaal niet alleen om steun van GroenLinks-leden: „Ik vind het belangrijk steun te vinden buiten dat selecte groepje prominenten om. Ik wil vooral de mensen op straat aanspreken.” Dibi herhaalt ook steeds dat deze strijd wat hem betreft niet om 2013 gaat, maar om 2030. Realiteit is alleen dat GroenLinks-leden van nú gaan stemmen.

Jolande Sap staat in de meeste peilingen, hoe veel of weinig die ook mogen zeggen, voor op Dibi. Ze lijkt ook meer draagvlak in de partij te hebben. Toen Dibi zijn ambities net bekend had gemaakt, schaarden onder anderen oud-Kamerlid Wijnand Duyvendak en oud-Europarlementariër Joost Lagendijk zich achter Sap.

Toch komen de zittende Kamerleden, het bestuur, en zelfs veel leden die de debatten bezoeken, niet openlijk voor hun steun aan Jolande Sap uit. Soms is dat uit beleefdheid voor Tofik Dibi. Soms uit loyaliteit. Campagneleider en Kamerlid Jesse Klaver kondigde de twee gisteren niet voor niets beleefd aan: „Twee van mijn collega’s die ik zeer waardeer, omdat ze de moed hebben te strijden om het leiderschap.” En soms omdat ook Sap niet dé gedroomde leider is, zegt een GroenLinkser: „Ik heb hen allebei eens naast die profielschets gelegd, en ze komen er bij mij allebei niet doorheen, hoor.”

„De lijsttrekker is een verbindende factor tussen alle geledingen en stromingen”

„Groningen is een GroenLinks-stad pur sang, dat heb ik de vorige keer wel gemerkt. Nuchter en eigenzinnig.” Jolande Sap maakte gisteren handig van de gelegenheid gebruik om te laten zien dat ze geregeld in Groningen is. Wanneer Tofik Dibi er voor het laatst was? „Volgens mij hebben we hem hier nog nooit gezien”, zegt een Groninger. Maar, zegt hij er eerlijk bij: Groningen heeft de Kamerleden Ineke van Gent en Linda Voortman, dus ergens is het logisch dat Dibi niet de eerste is binnen de fractie om naar Groningen te komen. En hij maakte gisteren veel goed met zijn openingszin: „In Amsterdam zijn we jaloers op jullie openingstijden in de horeca. Jullie mogen de hele nacht doorgaan.”

Dit is een klein voorbeeld, maar het lijkt illustratief. Sap probeert de landelijke, regionale en lokale afdelingen van de partij met elkaar te verbinden. Ze stelde bijvoorbeeld vorig jaar een ‘provincietoer’ in, waarbij ze met enkele collega-Kamerleden op bezoek gaat in het land. Tofik Dibi riep tijdens de debatten wel steeds op tot meer activisme, maar ging vaker niet mee op bezoek dan wel.

„De lijsttrekker straalt realisme en daadkracht uit”

‘Realistisch links’ ís Jolande Sap. Geen gelegenheid heeft ze afgelopen weken onbenut gelaten om de afspraken uit het Lenteakkoord, het begrotingsakkoord voor volgend jaar, als GroenLinks-resultaten neer te zetten. Eerst noemde ze als aantal tien, later werden het zelfs de vijftien „pijnlijkste maatregelen van het kabinet-Rutte” die GroenLinks van tafel heeft weten te krijgen. En daadkracht? Sap is niet te beroerd om te herhalen wat ze deed toen het kabinet-Rutte viel: „Je moet kansen grijpen als ze zich voordoen, en dat hebben wij gedaan.”

Tofik Dibi wil zich niet op realisme laten voorstaan, maar op idealisme. „Weer durven dromen”, zoals hij het zegt. En Dibi gebruikt er grote woorden bij, zij het met een glimlach. Tot twee keer toe vergeleek hij zichzelf met Barack Obama. Jolande Sap kon dan zijn Hillary Clinton zijn.

„De lijsttrekker gaat waar nodig strategische allianties met andere partijen aan”

Hoe progressiever hoe liever, zegt Sap standaard als het over coalitievoorkeuren gaat. Ze wil graag met de PvdA samenwerken. Wat haar ook op kritiek kwam te staan: „Waarom blijf je toch zo aardig over Diederik Samsom?” vroeg iemand in het publiek gisteren boos.

Dibi is wat onduidelijker over politieke allianties. In Den Bosch zei hij dat GroenLinks de schakel tussen de SP en PvdA en het liberale blok aan de andere kant zou moeten zijn. Gisteren zei hij juist dat alle pijlen op rechts gericht zouden moeten zijn. Hij versprak zich: „We moeten als GroenLinks tégen... Nee. We moeten als GroenLinks vóór onze eigen idealen staan. En vechten tégen de VVD, CDA en PVV.”