Brussel houdt boetes nog even op zak

De Europese Commissie verlangt forse ingre- pen om de financiële huishoudens in de EU op orde te brengen. Maar begrotingsdiscipline is niet langer panacee voor alle eurozorgen.

In steden als Parijs, Madrid, Nicosia en Den Haag kunnen ze voorlopig weer even ademhalen: Olli Rehn heeft hen gisteren niet gekielhaald. Nóg niet, tenminste.

Voor het eerst in de geschiedenis van de euro kan Rehn, Europees commissaris voor Economische en Monetaire Zaken, boetes uitdelen als landen hun financiële huishouding niet op orde hebben.

Al vóór hij gisteren alle EU-landen hun rapport gaf, was al duidelijk dat het voor Spanje en Frankrijk onmogelijk is hun begrotingstekort volgend jaar te verminderen tot 3 procent, tenminste als ze op de huidige voet doorgaan. Rehn had hen met het grootste gemak fikse boetes kunnen geven. Maar dat deed hij niet.

Rehn stelde een lijst maatregelen op die beide landen moeten nemen. Hij gaf Spanje vervolgens een jaar uitstel om de doelstelling van 3 procent te halen – niet 2013, maar 2014. En de nieuwe Franse president krijgt nog een paar maanden om met een „geloofwaardig” plan te komen.

Het is duidelijk dat Rehn met het oog op de snel escalerende eurocrisis tot het inzicht is gekomen dat begrotingsdiscipline niet meer het enige medicijn is dat helpt. Alle landen hebben, wát ze zelf ook doen, last van de financiële malaise in Spanje die heel Europa verziekt.

Die malaise wordt deels aangewakkerd door de politieke chaos in Griekenland, die weer wordt vergroot door het gemodder met de Griekse schuldencrisis. Alles hangt met alles samen. Besmetting grijpt snel om zich heen. Beleggers ontvluchten Europa. De euro keldert. Portugal en vooral Ierland, die uit het dal krabbelden, vallen terug.

Daarom betrad José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie en Rehns baas, gisteren óók het podium. Dit is een Europese vertrouwenscrisis aan het worden, zei hij. Om vertrouwen te herstellen, moeten Europese landen „de weg inslaan van meer integratie. Financiële en economische integratie.”

Het echte antwoord op de crisis, zei Barroso, is een bankunie met sterke supervisie, een Europees depositogarantiesysteem en één resolutiemechanisme voor als er megabanken omvallen. Ook pleitte hij opnieuw voor euro-obligaties. Al deze maatregelen, zei hij, „hebben wij al eerder voorgesteld. Lidstaten wezen ze altijd af. Gelukkig verandert dat nu.”

Dat de Commissie nationale begrotingsdiscipline niet meer als panacee voor alle eurozorgen beschouwt, betekent niet dat zij regeringen met een fluwelen handschoen aanpakt. Integendeel, sommige rapporten waren snoeihard. Veel landen kregen een pak huiswerk om u tegen te zeggen. Vooral Frankrijk werd in de hoek gezet als een van de minst competitieve economieën.

Wetten die president Hollande wil afschaffen worden in Rehns rapport de hemel in geprezen. En Hollandes plan om meer onderwijzers aan te nemen, veroordeelt Rehn. Hij eist dat Frankrijk snel zijn arbeidsmarkt flexibeler maakt.

Ook voor Cyprus zijn de aanbevelingen hard. Het land, dat in juli EU-voorzitter wordt, dreigt meegesleept te worden in de val van Griekenland. In Brussel wordt gefluisterd dat Cyprus binnenkort aanklopt bij het noodfonds. Rehn wil dat Nicosia extra bezuinigingen afkondigt, om te proberen volgend jaar toch de doelstelling van 3 procent te halen.

Voor Nederland was Rehn evenmin mals. Zoals vaker afgelopen weken, noemde hij de extra maatregelen van het Lenteakkoord „van hoge kwaliteit” en „passend in het Groei- en Stabiliteitspact”. Maar in zijn analyse van het Lenteakkoord, vallen dikwijls woorden als „moeilijk uitvoerbaar” en „onduidelijk”.

Rehn vindt dat de Nederlanders te veel nadruk leggen op snijden en te weinig op het vinden van extra inkomsten. De Commissie krijgt de Nederlandse cijfers duidelijk niet helemaal kloppend, maar geeft Den Haag nu het voordeel van de twijfel. Na de verkiezingen wil Rehn meteen de details hebben die hij in het Lenteakkoord mist. De dreiging van een boete is daarmee geweken, in elk geval tot de herfst.

Dit jaar krijgen landen beduidend meer opmerkingen over groei en werkgelegenheid dan in 2011. Zo wil Rehn dat Duitsland de zogenaamde ‘mini-jobs’ afschaft, waarbij miljoenen werklozen voor 400 euro per maand aan het werk worden gezet. Ook moet vrouwen en immigranten meer kans op werk worden geboden.

Volgens een betrokkene heeft het Duitse lid van de Europese Commissie gisteren geprobeerd om die passages geschrapt te krijgen. Dat is hem niet gelukt. Misschien is ook dat een teken dat het verhaal van deze crisis ingrijpend aan het veranderen is.