Van potverteren tot begrotingsobsessie; de verkiezingen lonken

De hardste woorden waren gisteren misschien wel afkomstig van Sybrand van Haersma Buma. De vers gekozen leider van het CDA verweet PvdA, SP en PVV niet te denken aan „het landsbelang”, maar te „staren in de koplampen van de auto van Maurice de Hond” die „elke zondag komt aanrijden met de peilingen in zijn kofferbak”. Dat was, in de ogen van Van Haersma Buma, de reden dat deze partijen hun handtekeningen niet onder het Lenteakkoord zetten. In dit akkoord spraken CDA, met VVD, D66, GroenLinks en de ChristenUnie om voor 2013 12 miljard extra te bezuinigen. PvdA, PVV en SP vinden die bezuinigingen onacceptabel, vanwege de omvang en de mensen die erdoor worden geraakt. Maar deze inhoudelijke argumenten vonden bij de CDA-leider geen genade.

Het debat ging gisteren over dat Lenteakkoord dat voor een kloof in de Kamer zorgt. Aan weerszijden van die kloof maakten de partijen op luide toon hun inzet van de komende verkiezingen kenbaar. Want duidelijk is dat vanaf nu alles verkiezingen is. Het thema: verantwoordelijkheid nemen voor de crisis. Voor de partijen van het Lenteakkoord betekent dat: zoveel bezuinigen in 2013 dat het begrotingstekort niet boven de drie procent komt. Dat onplezierige en volgens sommigen onverstandige bezuinigingen daarvoor nodig zijn, maken de vijf daaraan ondergeschikt. PVV, SP en PvdA zeggen dat deze „begrotingsobsessie” schadelijker is dan minder bezuinigen.

Veel ruimte voor nuance was er niet. De meeste aanvallen kreeg PvdA-leider Diederik Samsom te verwerken die zich tot een groot criticus van het begrotingsakkoord had ontpopt. Alle fractieleiders van de Kunduz-partijen namen de gelegenheid de PvdA aan te vallen, met name op de volgens hen geringe begrotingsdiscipline. Zelfs het woord „potverteren” viel . „Joop den Uyl was de meester. Diederik Samsom is zijn gretige leerling”, zo vatte Van Haersma Buma de keuzes van de PvdA samen.

VVD-fractieleider Stef Blok kreeg van PVV-leider Geert Wilders te horen dat hij „kampioen lastenverzwaringen” is. Sinds het verlaten van de Catshuisbesprekingen is Wilders als een blad aan de boom gedraaid. Geen bezuiniging van het minderheidskabinet kan zijn goedkeuring nog wegdragen – bezuinigingen waar hij eerder, volgens zijn oude partners CDA en VVD, geen enkel bezwaar tegen had. Duidelijk is dat Wilders de Europese Unie tot inzet van de verkiezingen wil maken. De oude vijanden islam en allochtonen kwamen in zijn verhaal geen enkele keer voor. Nu zijn het de „Brusselse bureaucraten” en hun „dictaten” om het begrotingstekort naar 3 procent te brengen. Wilders stelde zich een vrouw van 80 jaar voor van wie de perspectieven „door de Kunduz-partijen” vernield zijn: „Alles wat u hebt opgebouwd na de oorlog breken wij in een paar dagen af.” Volgens Blok toonde Wilders met zijn weigering zijn bezuinigingsplannen in detail te onderbouwen zich nog linkser dan PvdA en SP. Een ergere beschuldiging is er in de ogen van Blok niet.

Ook PvdA-leider Samsom liet duidelijk zien waar volgens hem de verkiezingen over gaan: het tegenhouden van snelle bezuinigingen die in zijn ogen midden- en lage inkomens onevenredig hard treffen. Hij verweet zijn tegenstanders de economie „kapot te bezuinigen” Volgens Buma en Blok wil Samsom met die retoriek slechts verhullen dat de PvdA altijd later wil bezuinigen, nooit nu.

Politiek redacteuren