Negroïde schrijvers

De film Intouchables – blanke sluit vriendschap met zwarte – is sinds vorige week de best bezochte Franse film in Nederland aller tijden. Een half miljoen bezoekers zagen de komedie. Vanwaar dit reusachtige succes?

Ik denk omdat de film zo innemend racistisch is. Of hoe moet je het anders noemen? Het plot bevestigt alle denkbare vooroordelen: zwarte man is arm, blanke man is rijk; zwarte man kan dansen, blanke man kan denken; zwarte man denkt aan seks, blanke man aan poëzie; zwarte man jat, blanke man bezoekt opera.

Zelden zo gelachen. En het toffe is dat die clichés op het eind niet ontkracht zijn, maar juist aangedikt. Dit is een foute film die mag. En het mag, omdat het ‘waar gebeurd’ is. En omdat het ook met zelfspot is, hè. Intussen blijven alle hokjes en muurtjes keurig intact. Zwarten zijn amusant zolang ze exact doen wat ze horen te doen (stelen, ritmisch zijn, soms een beetje droevig Mauro-esk kijken). We spelen graag kosmopolitisch New Yorkje, maar we zijn nog zo dorps en bot en boers als wat.

Dat zie je ook aan de literatuur. We lijken nog altijd verbaasd zodra een negroïde man een boek schrijft. Zie de aandacht voor de roman Open Stad van Teju Cole. Dat boek gaat over een Nigeriaan die door New York zwerft, ziel onder arm, en die dan om de haverklap moet denken aan Gustav Mahler – zo bizar vaak, dat het een parodie lijkt op het blanke culturele ideaal (laat ons bidden dat dit inderdaad spot is). Zoiets vinden we prachtig: Nigeria + Mahler = sowieso chapeau.

Over boeken gesproken: een vriendin wees me op een column van de schrijver Sayed Kashua in de Israëlische krant Haaretz. Deze Kashua schreef dat hij begin deze maand in Nederland was en toen werd geïnterviewd in een boekenprogramma op tv. Aanvankelijk leek Nederland hem een droomland: hier zou men hem in de eerste plaats zien als schríjver, en niet alleen als Arabier.

Die droom spatte in de studio kapot. Het interview ging niet over zijn boek, maar over zijn afkomst. Was er wel een bibliotheek in zijn geboortedorpje? Hoe had hij leren lezen en schrijven? Het leek wel te gaan, aldus Kashua, over het mirakel van een Arabisch jochie dat warempel lezen en schrijven kon!

Zelfs onder de goedbedoelenden floreren voordoordelen nog altijd. Hoogstens is ‘Kijk, mam, een neger’, inmiddels veranderd in: ‘kijk, mam, een neger met boek’. Gelukkig dat er nog waargebeurde komedies zijn om te lachen.