Europese 'begrotingstsaar' moet zich nu bewijzen

Eurocommissaris Olli Rehn kwam vandaag met zijn oordeel over de economische prestaties van de EU-lidstaten. Om sancties te ontlopen kunnen landen maar beter doen wat de Finse ‘supercommissaris’ zegt.

Olli Rehn staat vandaag in het middelpunt van de belangstelling. Niet alleen omdat de Finse eurocommissaris economische rapportcijfers geeft aan de EU-lidstaten, waarbij onvoldoendes sinds kort tot sancties kunnen leiden. Maar vooral omdat Rehn hiermee de personificatie wordt van bijna alles wat de Europese Unie de afgelopen jaren aan crisisbestrijding heeft gedaan.

De ‘begrotingstsaar’, noemen ze hem. Het is waar: Olli Rehn (1962), zoon van een handelaar in tweedehands auto-onderdelen en een lerares Engels uit een Fins stadje bij de Russische grens, is een machtig man. Hij is degene die de hele wereld moet laten zien dat Europese landen hun huishoudboekje op orde kunnen krijgen. Al sinds de invoering van de euro maakt de Europese Commissie rapporten over elk land. Daar horen aanbevelingen bij. Veel landen konden die in de wind slaan, omdat de bijbehorende sancties toch niet werden uitgedeeld. Dankzij het nieuwe ‘sixpack’ – zes begrotingswetten – kunnen landen sancties moeilijk ontlopen. Daarom kunnen ze beter doen wat Rehn hun vandaag vertelt.

Rehn leidt een soort ministerie van honderden ambtenaren, die permanent Europese economieën in de gaten houden. Zij geven elk land een rapport dat is toegesneden op zijn situatie, maar bedoeld om binnen de EU beter in de pas te lopen. Zo moest Nederland vorig jaar bezuinigen zonder investeringen in onderzoek en ontwikkeling te schaden, en het leven voor tweeverdieners fiscaal aantrekkelijker maken. Verder moest de pensioengerechtigde leeftijd gekoppeld worden aan de levensverwachting. Tot op zekere hoogte waren dit ambtelijke, technische aanbevelingen. Maar nu de eurocrisis in een existentiële fase is beland en sancties dreigen, krijgen de aanbevelingen meer politiek gewicht.

Kan Rehn Frankrijk mangelen vanwege een te hoog budgettekort, met een president die er net zit? Moet hij coulant zijn voor Spanje of niet? In Nederland, dat hem per se in deze rol wilde, kan elk woord van Rehn tot een politieke crisis leiden.

Olli Rehn is zich daarvan bewust. Al wekenlang leest hij zijn teksten van een papiertje, om vooral niets te zeggen wat politiek gevoelig is. Informeel kan hij geestig zijn. Als hij eenmaal over voetballen praat, is hij niet te houden – hij speelde ooit in de Finse competitie. Maar bij publieke optredens heeft Rehn, die filosofie en economie heeft gestudeerd, amper charisma. Hij krijgt dan een ambtelijke uitstraling en praat alsof hij verlegen is – met na elke twee woorden een ‘uhh’. Maar Rehns antennes staan wel degelijk politiek afgesteld. Als scholier was hij actief voor de Finse liberalen; thuis lazen de Rehns The Economist en Newsweek. Zijn missie, vertelde hij eens, is „de wereld verbeteren”.

Aan zijn vorige baan als eurocommissaris Uitbreiding hield Rehn in Griekenland de bijnaam ‘The Terminator’ over, omdat hij de Grieken voorzichtig vertelde dat ook Athene water bij de wijn moet doen in de Macedonische naamskwestie. Maar veel anderen die met hem werken – ministers, nationale en Europese ambtenaren – karakteriseren hem als een redelijk, standvastig mens.

Eén ding heeft Rehn niet in de hand: wat als regeringsleiders, zoals vroeger wel gebeurde, zijn baas José Manuel Barroso bellen om passages uit aanbevelingen te temperen of te schrappen? Vanmorgen moesten Rehns aanbevelingen door alle eurocommissarissen, unaniem, worden goedgekeurd. Wat er achter de schermen is gebeurd en hoe hard dat toeging, zal de komende dagen blijken. Dan zal duidelijk worden hoe machtig de begrotingstsaar werkelijk is.

Commentaar: pagina 2

Referendum Ierland: pagina 4-5

Rajoy op ramkoers: pagina 21