Eurocrisis verdiept zich

Spanje wankelt omdat Bankia wankelt. De pas anderhalf jaar geleden opgerichte financiële instelling, een fusie tussen de Caja Madrid en zes andere spaarbanken die na de kredietcrisis in nood verkeerden, heeft 19 miljard euro nodig om niet om te vallen.

De Spaanse regering verzon een list. De bank zou worden gespekt met staatsobligaties die Bankia daarna bij de Europese Centrale Bank (ECB) als onderpand zou belenen. Maar de ECB gaf nul op het rekest. Ze wil niet meedoen aan deze reddingsactie via een omweg, die toch wel heel veel zou gaan lijken op monetaire financiering. Spanje ontkent nu categorisch dat het deze weg zelfs maar heeft geopperd. Maar intussen staat premier Rajoy wel voor het blok. Maandag bezwoer de premier dat de regering Bankia, de grootste hypotheekbank van het land, niet zou laten barsten. „We laten niet toe dat banken vallen. Als dat gebeurt, zal het land omvallen”, zei Rajoy. Dat soort beloftes heeft echter alleen zin als je ze kunt waarmaken. Zo niet, dan verzwak je je eigen positie op de financiële markten waar ongedekte politieke acties vrij snel worden ontmaskerd.

En dat dreigt nu in Spanje. De regering van Rajoy, die dankzij zijn verkiezingszege van vorig jaar kan regeren met de grootste conservatieve meerderheid sinds de dood van Franco, heeft afgelopen zes maanden een en andermaal verklaard dat ze het land op eigen kracht en zonder hulp van buiten uit de crisis zou trekken. Een kwestie van eer: hulp van buiten zou politieke zelfmoord zijn.

Dat lukt Rajoy tot nu toe niet. Het tempo en ook de omvang van de hervormingen die de regering voor haar rekening heeft genomen, zijn ongekend hoog. Maar de beloning blijft uit. Het verschil in rente tussen Spanje en Duitsland is gegroeid tot meer dan 5 procentpunt. En kredietverzekering via ‘credit default swaps’ is duurder dan ooit.

Het vertrouwen in Spanje op de financiële markten is daarmee nu nog lager dan tijdens de vorige, socialistische regering. De geruchten over de weigering van de ECB om Bankia via de achterdeur te redden, katalyseert dat proces en infecteert nu al Italië. Tegelijkertijd is het niet denkbaar dat Bankia omvalt. Een faillissement zou Spanje kunnen wegzuigen in het vaarwater van Ierland en zelfs Griekenland. Rajoy zal op een of andere manier de vernederende gang naar buiten moeten maken.

Dat raakt ook de rest van Europa. Want voor de hand ligt dat Spanje voor de redding van zijn banken aanklopt bij het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM). Maar dat spoort niet met de werkwijze van dit noodfonds en kan dus alleen gebeuren als ‘boeman’ Duitsland instemt. Nog voordat het ESM goed en wel bestaat, wordt het al uitgedaagd.

Met zijn gehannes heeft Rajoy de rest van Europa nog ernstiger in de problemen gebracht dan het al was. De eurocrisis verdiept zich.