Een school is veel meer dan een examen

Foto Rien Zilvold

Wie: Herman van Tongerloo (54)

Wat: Rector van GSG Leo Vroman

Ik voel dezer dagen een zekere spanning. Voor de buitenwacht is het examen een afrekenmoment. De resultaten bepalen in hoge mate hoe jouw school scoort in de publieke opinie. Ik vind dat niet altijd terecht. Het landelijke beleid is gericht op opbrengst. Dat begrijp ik: de overheid wil waar voor haar geld. Maar een school is meer dan een examen. Als ik ouders van nieuwe brugklasleerlingen vraag wat ze van ons verlangen, noemen ze het pedagogische klimaat, de veiligheid, sociale vorming. Dat zijn zaken die tellen. Het eindexamen wordt niet of nauwelijks genoemd.

Wij moeten als schoolbestuurders leren om verantwoording af te leggen. De vraag is alleen: wat is goed? Het ministerie stelt: de hoogte van de cijfers. Wij zeggen: én de hoogte van de cijfers én de bredere opvoeding én het welbevinden van het kind én – het belangrijkste: slaagt die leerling na onze school in het leven? Het wordt nog wel eens vergeten, maar een goede eindlijst is geen garantie voor de toekomst.

De overheid zoomt in op eindcijfers, de maatschappij benadrukt het belang van de school als opvoedingsinstituut. Ik begrijp dat. Ouders komen uit hun werk en willen om zeven uur, als het eten op tafel staat, geen gezeur aan hun hoofd. Terwijl het niet eens zo lang geleden is dat pa je aan de keukentafel nog eens overhoorde.

De overheid wekt de suggestie dat cijferdruk tot betere prestaties leidt. Als ik hier op mijn school om me heen kijk, dan zie ik een flinke groep serieuze leerlingen, die – wel of geen druk van bovenaf – sowieso het beste nastreeft. Daarachter komt de middengroep, een ruime meerderheid. Dat zijn leerlingen die zich niet laten opjagen.

Die meerderheid van de leerlingen moet je uitdagen met interessante lesstof. Dat ze denken: hé, dat is boeiend, ik wil méér weten. Dat is niet makkelijk, dat is dé uitdaging van iedere leraar en daarmee indirect ook van mij, als hoofd van de school.

Ik begrijp het wel, hoor, die drang om te sturen op kwaliteit, en dus prikkels uit te delen. Als schooldirecteur doe ik dat ook. Je kan eindeloos praten en voorstellen doen, maar voordat een moloch als het onderwijs in beweging komt, ja, dan ben je wel een tijdje verder. Je kan vaak beter in één keer, pats boem, de pleister eraf trekken.

Ik werk nu ruim dertig jaar in het onderwijs. Een belangrijke verandering is de rol van de ouders. Werd ons gezag voorheen vrijwel altijd geaccepteerd, nu is dat compleet anders. Er hoeft maar iets te gebeuren of ze staan op de stoep: legt u mij maar eens uit waarom mijn zoon of dochter dit is overkomen. Af en toe denk ik: waar gaat dit over? Maar goed, het hoort erbij. En eerlijk is eerlijk: als ik een tv koop die niet blijkt te deugen, stap ik ook onmiddellijk op de verkoper af. Zo werkt het tegenwoordig.