Butler van de paus gearresteerd om 'Vatileaks'

Het Vaticaan is in de ban van een schandaal van nog niet te overziene omvang. Post aan de paus ligt op straat. In deze Vatileaks: intriges, corruptie en een felle machtsstrijd.

Redacteur Europa

Rotterdam. „De situatie is de afgelopen jaren verslechterd, de hypocrisie in het Vaticaan heerst zonder dat iemand er iets tegen doet. De schandalen stapelen zich op.” Dat antwoordde een bron binnen het Vaticaan volgens journalist Gianluigi Nuzzi op zijn vraag waarom deze had besloten hem een heleboel geheime documenten toe te spelen.

De bron vertelde Nuzzi dat er in het Vaticaan een groep „collega’s, vrienden” is die grote kritiek hebben op wat er gebeurt en bewijsmateriaal zijn gaan verzamelen omdat ze zich „machteloos (voelen) tegenover te veel machtsmisbruik, persoonlijke belangen, verzwegen waarheden.”

Nuzzi, die al eerder geruchtmakend nieuws uit het Vaticaan bracht, publiceerde op 19 mei Zijne Heiligheid: De geheime papieren van Benedictus XVI. Het boek bevat post en e-mails voor de paus, vol informatie over intriges, gevoelige dossiers en onderhandelingen, en mensen die met een gift bij de paus in het gevlij proberen te komen.

Met de publicatie van Nuzzi’s boek begon een van de grootste schandalen in het Vaticaan van de afgelopen decennia. Een week geleden werd de ‘butler’ van de paus gearresteerd. Donderdag werd de baas van de Vaticaanse bank ontslagen. Ook al is onduidelijk of deze twee zaken, op zich al opzienbarend, met elkaar in verband staan, volgens Italiaanse kranten is dit nog maar het begin.

Al in maart, toen duidelijk was dat het boek eraan kwam, begon in het Vaticaan een onderzoek naar de bron van deze Vatileaks. Vorige week woensdag heeft de gendarmerie van Vaticaanstad Paolo Gabriele, de 46-jarige butler van de paus, gearresteerd. Samen met de twee priesters die als persoonlijke secretaris werken, had Gabriele als geen ander toegang tot de paus. Hij is degene die zijn kleren klaarlegt, het eten opdient, en meerijdt in de pausmobiel. In het appartement in Vaticaanstad waar hij met zijn vrouw en drie kinderen woont, zijn „vertrouwelijke documenten” gevonden, zo deelde het Vaticaan afgelopen weekeinde mee toen zijn arrestatie werd bekendgemaakt.

Gabriele wordt vastgehouden in een „beveiligde ruimte” – Vaticaanstad kent geen gevangenis. Zijn advocaat zei tegen journalisten dat Gabriele meewerkt met het onderzoek. Dit voedde speculaties over mogelijke betrokkenheid van kardinalen, iets wat de woordvoerder van het Vaticaan heeft ontkend. Maar de meeste waarnemers gaan ervan uit dat Gabriele, die bekend stond als buitengewoon loyaal, niet op eigen houtje heeft gehandeld.

Het boek van Nuzzi legt intriges, corruptie en bestuurlijke verwarring bloot. Veel Vaticanisten zien er een aanval in op de tweede man, de 77-jarige kardinaal Tarcisio Bertone – en een aanwijzing dat de paus de controle over de curie, de bureaucratie van het Vaticaan, kwijt is.

Bertone was al de rechterhand van kardinaal Ratzinger toen deze prefect was van de Congregatie voor de Geloofsleer, en toen Ratzinger in 2005 paus Benedictus XVI werd, benoemde hij de loyale Bertone tot Secretaris van Staat, hoewel Bertone bestuurlijke en diplomatieke ervaring miste.

Bertone is ook in aanvaring gekomen met Ettore Gotti Tedeschi, de directeur van de Vaticaanse bank, over de vraag hoeveel financiële transparantie wenselijk is. Gotti Tedeschi werd donderdag ontslagen.

Journalist Nuzzi wil niet zeggen of de butler en/of de bank-directeur zijn bronnen zijn.