Boeiende vluggertjes beslissen saaie wereldtitelstrijd Moskou

Vanochtend zijn Vishy Anand en Boris Gelfand in Moskou aan hun tiebreak met rapidpartijen begonnen. Inzet: de wereldtitel schaak.

Beslissingspartijen met korte bedenktijd worden door velen nog steeds gezien als een onwaardige manier om een serieuze schaakmatch om het wereldkampioenschap af te sluiten. De enige keer dat het tot nu toe gebeurde was in 2006, toen Vladimir Kramnik in de rapidpartijen – partijen met ongeveer een half uur bedenktijd per persoon – Veselin Topalov versloeg.

Toen er in de jaren tachtig van de vorige eeuw sterke rapidtoernooien kwamen, gingen er zelfs stemmen op om ze te verbieden. Een van die stemmen was van Garry Kasparov. Dat er ooit een wereldkampioenschap door snelschaak beslist zou worden, leek toen nog ondenkbaar.

In het begin is er in de tiebreak van vandaag nog wel redelijk wat tijd om na te denken, want hij begint met vier rapidpartijen met 25 minuten bedenktijd per persoon, plus een bonus van tien seconden per zet. Als het na die vier partijen gelijk staat, komen er mini-matches van steeds twee vluggertjes, met vijf minuten bedenktijd plus drie seconden per zet. En als het dan vijf keer 1-1 is geworden, dan komt het hoogtepunt van spanning en sensatie, het dieptepunt van ernstig schaak: Armageddon.

Er wordt eerst geloot en de winnaar van de loting mag zijn kleur kiezen; meestal kiest hij zwart. Wit krijgt vijf minuten bedenktijd, zwart vier minuten, en als het remise wordt is de zwartspeler wereldkampioen.

De toeschouwers kunnen vandaag dus aan spanning en sensatie inhalen wat er tijdens de gewone partijen ontbrak. De laatste partij van maandag gaf het beeld dat we veel vaker in de match zagen. Het begon veelbelovend, maar het werd niets.

In de opening speelde zowel Anand als Gelfand werkelijk briljant. Anand had een pionoffer voorbereid dat er op het eerste gezicht ongeloofwaardig uitzag, maar in werkelijkheid diep doordacht was en de bedoeling had om Gelfands lopers op te sluiten.

Gelfand verzonk in diep gepeins. „Als je op zo'n moment niet nadenkt, merk je een zet later dat het te laat was’’, zei hij na de partij. De vrucht van zijn denken waren twee pionoffers, baas boven baas.

Maar kort daarna was het opeens afgelopen. Anand bood op de 22ste zet remise aan. Vooral Vladimir Kramnik, die commentaar gaf voor de Engelse versie van de officiële website, barstte los met kritiek: het was volgens hem een geschenk uit de hemel voor Gelfand, het vreemdste remiseaanbod dat hij ooit gezien had. Oud-wereldkampioenen lezen hun opvolgers graag de les en Kramniks kritiek was sterk overdreven.

Ook zonder Anands genereuze aanbod zou het wel remise zijn geworden, maar het is waar dat Anand een groot voordeel in bedenktijd had en dat hij met een weliswaar kreupele pion meer, zonder enig risico verder had kunnen spelen.

In ieder geval is Anand sterk favoriet in de tiebreak, nog meer dan hij het in de gewone partijen was. Al heel lang wordt hij beschouwd als verreweg de sterkste ter wereld in het snelle spel, en in het verleden was zijn score tegen Gelfand in dit soort partijtjes overweldigend.

Anand-Gelfand, twaalfde matchpartij

1. e4 c5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 e6 4. Lxc6 bxc6 5. d3 Pe7 6. b3 d6 7. e5 Een bijzonder mooi pionoffer. 7...Pg6 8. h4 Pxe5 9. Pxe5 dxe5 10. Pd2

Hier dacht Gelfand veertig minuten na. 10...c4 Hij geeft een pion terug om zijn lopers te activeren. 11. Pxc4 La6 12. Df3 Dd5 13. Dxd5 cxd5 14. Pxe5 Nu is wit zelfs een pion voor gekomen, maar zwart heeft er mooi spel voor. 14...f6 15. Pf3 e5 16. 0-0 Kf7 17. c4 Le7 18. Le3 Lb7 19. cxd5 Lxd5 20. Tfc1 a5 Dit vond Kramnik een onnauwkeurige zet, hij prefereerde 20...Thc8. 21. Lc5 Thd8 22. Lxe7 Remise op voorstel van Anand.