Waarom veroorzaakt whisky een rauwe stem?

Eline Huizing (21) uit Enschede dronk met huisgenoten een glaasje whisky en luisterde op de radio naar de indringende ‘whiskystem’ van zanger Tom Waits. „Hoe kan het dat je van whisky een rauwe, lage stem krijgt?”

Een ‘whiskystem’ is het gevolg van een chronische ontsteking aan de stembanden, zegt Jan Wedman, KNO-arts in het Universitair Medisch Centrum Groningen. „Patiënten met zo’n stem drinken bijna altijd overmatig. En ze roken, want dat gaat hand in hand.”

Hoe ontstaat zo’n ontsteking precies? Wedman: „Alcohol verwijdt de bloedvaten op de stembanden, wat voor irritatie zorgt. Er hoopt zich vocht op, waardoor de stembanden in omvang toenemen een minder snel kunnen trillen. Dat resulteert in een gebroken, rauwer stemgeluid.” Hoe hoger het alcoholpercentage, hoe geprikkelder de stembanden raken.

Waarom spreek men in de volksmond van een whiskystem, en niet van een wodka- of jeneverstem? Dat is niet geheel duidelijk, maar Ronald Zwartepoorte, hoofdredacteur van het tijdschrift Whisky Passion, denkt dat de oorsprong in de muziek ligt. „Over whisky is veel gezongen, omdat distillateuren vroeger illegaal waren. En over verboden zaken werden graag protestliederen gezongen.”

Let bij de slijter op het taalverschil: whisky komt uit Schotland, whiskey uit andere landen. Schotse whisky heeft een typische rooksmaak, die wordt veroorzaakt door het feit dat whiskey drie keer wordt gedistilleerd – whisky maar twee keer.

Wat ook meespeelt is dat zowel de Amerikaanse countryscene als veel whiskeymerken hun oorsprong vinden in de zuidelijke staten. Johnny Cash bijvoorbeeld vierde zijn successen in Tennessee, de bakermat van whiskeyproducent Jack Daniel’s.

Goed nieuws voor iedereen die van zijn whiskystem af wil. „Na een aantal weken geheelonthouding is je stem waarschijnlijk weer de oude”, zegt Wedman. „Mits er geen structurele schade is ontstaan.” Steek je tijdens het drinken ook een peuk op, dan is de kans op schade groter: roken is honderd maal schadelijker voor de stembanden dan alcohol.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl