Van Marwijk moet team snel een gezicht geven

Oranje heeft nog maar twee oefenduels om op tijd in vorm te komen voor het EK. De kritiek op het spel tegen Bulgarije heeft voor veel irritatie gezorgd.

Bert van Marwijk wil niets liever dan het ‘WK-gevoel’ terugbrengen bij Oranje. De euforische stemming van twee jaar geleden is na het verloren oefenduel met Bulgarije ver te zoeken. De bondscoach zal de vriendschappelijke wedstrijden tegen Slowakije (morgen in Rotterdam en Noord-Ierland (zaterdag in Amsterdam) moeten gebruiken om het Nederlands elftal weer een gezicht te geven op weg naar het EK. De kans lijkt groot dat Klaas-Jan Huntelaar en Rafael van der Vaart opnieuw het kind van de rekening worden.

Het experiment van afgelopen zaterdagavond waarbij de spitsen Huntelaar én Robin van Persie in de basis begonnen pakte niet goed uit. Oud-bondscoach Marco van Basten bekritiseerde als analist van SBS het strijdplan van Van Marwijk. „Ik heb het idee dat hij alleen maar een opstelling zoekt bij de grote namen”, stelde Van Basten. En ook Johan Cruijff was vanmorgen in zijn column in De Telegraaf kritisch over Oranje. „Er moet meer diepte in het spel komen”, aldus Cruijff.

De bondscoach en de spelers raakten geïrriteerd door de kritiek. „De toon is gezet!”, beet de bondscoach zaterdagavond Hans Kraay jr. toe. De verslaggever van SBS probeerde de getergde bondscoach tot bedaren te brengen, maar de kritiek die Van Basten op het spel van Oranje had geuit, was hard aangekomen. Na het rimpelloze trainingskamp in Lausanne was de sfeer opeens omgeslagen.

Sneijder noemde het kritische optreden van Van Basten gisteren in Hoenderloo „niet netjes” en „niet collegiaal”. „We moeten nu niet negatief gaan lopen doen met z’n allen. Met deze groep moeten we op het EK zeker de finale halen”, stelde Sneijder. „Laten de media ons maar op scherp zetten. Ik vind het prima. Dan lossen wij de zaken achter de schermen zelf wel op.”

Oranje lijkt nu opeens weer de aloude vijand te hebben gevonden: de media. De uithaal van Van Marwijk stond namelijk niet op zich. Robin van Persie praatte de afgelopen anderhalve week helemaal niet met de Nederlandse media, stond zaterdagavond alleen even geïrriteerd tv-verslaggevers te woord en was gisteren opnieuw niet aanspreekbaar. Sneijder nam na het echec tegen de Bulgaren ook niet de moeite even door de mixed zone te lopen. „Daar heb ik gewoon geen zin in. En het is niet verplicht. Na de wedstrijd heb ik andere dingen te doen dan de pers te woord staan”, legde Sneijder gisteren uit.

Het contrast met twee jaar geleden is opeens groot. In aanloop naar het WK van 2010 waren de verwachtingen rondom Oranje niet heel hoog gespannen, maar veroverde de ploeg de harten van het volk door in de voorbereiding met aantrekkelijk spel de ene na de andere tegenstander opzij te zetten. In Zuid-Afrika verraste Nederland vriend en vijand door met behoudend spel de finale te halen.

Nederland begon wel als één van de favorieten aan de kwalificatie voor het EK. Met Van der Vaart als creatieve controleur op het middenveld ging Oranje dominanter spelen. Nederland wist in enkele duels (Zweden thuis 4-1, Hongarije uit 0-4) resultaat aan schoonheid te koppelen. Het Nederlands elftal was even de nummer één op de FIFA-ranking. En de ploeg zelf waande zich na een serie overwinningen ook een tijdje de beste van de wereld. Maar aan het slot van de kwalificatie maakte Zweden met een 3-2 overwinning aan de onaantastbare status een einde.

Het elftal van Van Marwijk vond het goede gevoel niet meer terug. In november vorig jaar deelde Duitsland een mokerslag uit door een oefenwedstrijd met 3-0 te winnen. De bondscoach probeerde het vertrouwen te hervinden door opnieuw Mark van Bommel en Nigel de Jong aan elkaar te koppelen. De WK-tactiek zorgde in februari tegen de Engelsen op Wembley voor het gewenste resultaat: 3-2 winst. Van een euforische stemming was echter geen sprake.

Het oefenduel met Bulgarije werkte alles behalve louterend. Nog voordat Oranje een bal had getrapt, haalde Van Basten al stevig uit naar Van Marwijk. Van Basten vond het onbegrijpelijk dat er nauwelijks uitleg was gegeven over het afvallen van Siem de Jong, Vurnon Anita, Jeremain Lens en Adam Maher. En ook hekelde hij de opstelling tegen Bulgarije. Van Marwijk hield Arjen Robben en Dirk Kuijt op de bank en zette Van Persie en Van der Vaart op de vleugels. Spits Huntelaar werd door het gebrek aan diepgang aan de zijkanten nooit gevonden.

Behalve de blessure van Mathijsen (zie inzet) heeft Van Marwijk meer problemen. Sneijder steekt allerminst in goede vorm. De speler van Inter mag dan van zichzelf stellen dat hij meer dan honderd procent fit is, maar zijn optreden tegen Bulgarije was onder de maat.

Een razende Van Marwijk sloeg na het winnende doelpunt van Bulgarije woedend met zijn handen op de grond. Maar het Nederlands elftal had in zijn ogen het eerste uur prima gespeeld. Tegen Slowakije en Noord-Ierland zal Oranje deze week negentig minuten ook ‘prima’ moeten zijn om met een goed gevoel aan het EK te beginnen.