Rajoy wil Bankia redden via omstreden omweg

Madrid wil steun van de ECB zonder Europese curatele. Dus kwam premier Rajoy met een truc voor Bankia: een infuus met staatsobligaties.

Mariano Rajoy werd eind vorig jaar november premier van Spanje met de belofte dat hij een „helder plan” had om Spanje uit de crisis te leiden. Een half jaar later kenmerkt zijn crisisaanpak zich vooral door improvisatie en zakt zijn land juist verder weg. Zo kwam Spanje gisteren opnieuw onder grote druk op de financiële markten nu het erop lijkt dat Madrid de Europese Centrale Bank (ECB) wil laten opdraaien voor de redding van Bankia.

Vrijdag vroeg deze wankelende bank de regering om een kapitaalinjectie van 19 miljard euro. Spanje zou echter grote moeite hebben dit onverwacht hoge bedrag op te halen op de financiële markten, waar het al bijna twee jaar sterk gewantrouwd wordt. De regering, zo berichtte El País zondag, zou daarom overwegen via een omstreden omweg hulp van de ECB in te schakelen.

Het idee is dat Spanje staatsobligaties uitgeeft die het ruilt tegen nieuwe aandelen Bankia. Deze emissie geschiedt echter niet, zoals gebruikelijk, via een openbare veiling maar via een directe transactie met Bankia, buiten de markten om. De bank kan het nieuwe schuldpapier vervolgens als onderpand gebruiken voor kortlopende leningen van de ECB.

De reactie van de markten was gisteren heftig. Het aandeel Bankia, dat vrijdag in de opmaat naar de steunaanvraag uit de handel was genomen, kelderde meteen na opening van de Madrileense beurs. Het verschil tussen de Spaanse en Duitse tienjaarsrente, de ‘spread’, steeg tot boven de symbolisch belangrijke grens van 500 basispunten. Spanje zit nu in de risicozone waar Griekenland, Ierland en Portugal eerder een beroep deden op noodhulp.

Rajoy zei gisteren tijdens een persconferentie dat Spanje geen beroep zal doen op het euronoodfonds om zijn banken te herkapitaliseren. Evenmin zou er contact over zijn met de ECB. Wel zei hij dat de miljarden voor Bankia niet zullen meetellen in het toch al hoge begrotingstekort. Dit voedde de speculatie dat de regering Bankia inderdaad wil herkapitaliseren door de bankbalans vol te pompen met staatsobligaties.

Spanje dwingt met deze constructie via een omweg de ECB tot het aanzetten van de geldpers. Madrid zoekt zo de confrontatie met Noord-Europa, waar veel landen tegen een (nog) actievere rol van de ECB zijn.

Een bezwaar is dat Bankia (en andere banken) al vol zitten met Spaanse staatsobligaties. Ze kochten deze nadat de ECB afgelopen winter ruim duizend miljard aan goedkope leningen aan Europese banken verstrekte. Het hielp de rentes van probleemlanden kortstondig drukken, maar leidde er ook toe dat de bankensector en overheidsfinanciën nog afhankelijker van elkaar werden. De manoeuvre met Bankia zou deze gevaarlijke dynamiek alleen maar verder aanjagen.

Dat Rajoy nu deze koers kiest, is niet geheel verrassend. Hij wil uit alle macht voorkomen dat ook Spanje onder Europese curatele komt. De oplossing van de eurocrisis, vindt Rajoy, moet van twee kanten komen. Spanje bezuinigt en hervormt ingrijpend, maar nu moet „ook Europa structurele hervormingen treffen”, die elke „twijfel over de euro wegnemen”.