Lady Gaga laat, niet als enige, Indonesië links liggen

Lady Gaga is niet de enige buitenlander die Indonesië links laat liggen. De controversiële popdiva heeft een geplande show in het land afgezegd, na protesten van conservatieven die eisten dat ze haar act minder uitbundig zou maken. Beleggers verkopen Indonesische aandelen en de munt van het land daalt in waarde. Dit gebeurt terwijl de regering eist dat buitenlanders een deel van hun controle over de Indonesische mijnen en banken opgeven. De nieuwe assertiviteit van Indonesië zou wel eens averechts kunnen werken.

Of Lady Gaga tijdens haar wereldtournee nu wel of niet in Indonesië optreedt, houdt misschien weinig verband met de directe buitenlandse investeringen in het land. Maar de protesten komen op een moment dat mondiale beleggers zich steeds meer zorgen maken over een nieuw soort arrogantie in de houding van Djakarta jegens buitenlandse importen, of het nu om cultuur, koeien of kapitaal gaat. Indonesië heeft dit jaar de importquota voor rundvlees gehalveerd en het voor buitenlanders lastiger gemaakt om Indonesische mijnen te bezitten. De regering is van plan de export van ruwe metalen te verbieden en zou ook het buitenlandse eigendom van Indonesische banken willen beperken.

Op z’n best zijn dergelijke stappen pogingen om een groter deel van de koek in de wacht te slepen voor een land dat rijk is aan grondstoffen, maar bang is dat zijn munt daardoor te veel in waarde stijgt. Indonesië moet brandstof importeren omdat het zelf niet over genoeg raffinagecapaciteit beschikt. En het land heeft last van stroomuitval, ondanks het feit dat het de grootste aardgasreserves van Azië heeft. Intussen nemen de grondstoffen, waaronder olie, meer dan de helft van de Indonesische export voor hun rekening. Het bevorderen van de investeringen in Indonesië zelf lijkt dus redelijk. Toen het land verlegen zat om buitenlands kapitaal gold een limiet van 99 procent voor het buitenlandse bezit van Indonesische banken, maar dat is niet langer het geval. Nu de directe buitenlandse investeringen in het eerste kwartaal van dit jaar op een recordbedrag van 5,6 miljard dollar zijn uitgekomen denkt Indonesië zich een hardere opstelling in de onderhandelingen te kunnen veroorloven.

Maar het land kampt met een gebrek aan vertrouwen. Het staat in de onderste helft van de corruptie-index van Transparency International en staat na China en Saoedi-Arabië op de derde plaats van de Oeso-ranglijst van landen die het strengste toezicht op buitenlandse investeringen hanteren. Nu zowel de Indiase als de Chinese economische groei afneemt, is de grondstoffenrijkdom van Indonesië minder aantrekkelijk. En nu Europa in een crisis verkeert, neemt de risicotolerantie van beleggers af, wat blijkt uit de waardedaling van de Indonesische munt met bijna 5 procent sinds februari. Als Indonesië niet voorzichtig is, zal zijn populariteit sneller verdwijnen dan Lady Gaga haar hit Poker Face kan zingen.

Wayne Arnold

vertaling Menno Grootveld