In Den Haag moeten partijen wat uitleggen

De vijf partijen die het Lenteakkoord sloten, verdedigen zich daarvoor vandaag in de Tweede Kamer. De vreugde over het akkoord maakt plaats voor kritiek op de maatregelen die erin zitten.

Pronken taai voor VVD

De VVD lijdt misschien wel het meest onder het Lenteakkoord. Opmerkelijk, want er is geen partij waarvoor terugdringing van het begrotingstekort naar 3 procent in 2013 zó belangrijk is. Maar omdat dit een enorme verzwaring van lasten voor burgers en bedrijven vergt, is het lastig pronken.

De ‘hardwerkende Nederlander’ die VVD-leider Mark Rutte introduceerde toen hij nog in de oppositie zat, krijgt volgend jaar heel wat te verduren. De btw-verhoging, het belasten van de reiskostenvergoeding; VVD-prominent Hans Wiegel oordeelde in het AD al dat de VVD „fiks heeft ingeleverd”.

De beperking van de hypotheekrenteaftrek is ook moeilijk voor de VVD – als enige van de vijf partijen was beperking van de aftrek voor de VVD nog taboe. Het CDA was al om.

Ook wat er niet in het akkoord zit, doet pijn. Zo blijft een nieuwe bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking uit. Pijnlijk voor de VVD is ook dat een aantal maatregelen van het kabinet-Rutte is teruggedraaid, zoals de btw-verhoging op kunst.

Lastig: een zichtbaar CDA

Ook het CDA is niet blij met de lastenverzwaringen in het pakket. Liever had de partij, net als bij het mislukte Catshuisakkoord met VVD en PVV, deze lastenverzwaring ‘teruggegeven’ door in 2014 de inkomstenbelasting te verlagen. Maar omdat het Lenteakkoord alleen over 2013 gaat, was het niet mogelijk dit soort compenserende maatregelen te nemen. Het blijft dus een kale operatie om geld in te zamelen. Dat maakt het pakket moeilijker te verkopen.

Hoewel de hypotheekrenteaftrek voor het CDA altijd een politiek taboe was, begon de partij eerder dit jaar signalen af te geven dat de aftrek toch ooit kon worden aangepakt. De verwachting is dat de beperking van de aftrek die in het Lenteakkoord zit, het CDA weinig schade oplevert.

De echte uitdaging voor Sybrand Van Haersma Buma, de nieuwe leider van de ooit oppermachtige partij, is als kleine partij zichtbaar te blijven in het debat en zo in de aanloop naar verkiezingen aandacht te trekken.

Niet ver genoeg voor D66

Voor D66 had er nog wel meer hervormd mogen worden. In de zorg bijvoorbeeld. Daar had de partij meer willen doen, zoals het aanpakken van de langdurige zorg, waarvan de kosten blijven stijgen. Ook de beperking van de hypotheekrenteaftrek is wat mager voor D66. Het belasten van de reiskostenvergoeding is voor partijen met veel werkende kiezers lastig, dus ook voor D66.

Ook opvallend, en tot nu toe onderbelicht gebleven, is dat D66 en de andere partijen met de ondertekening van het Lenteakkoord impliciet goedkeuring verlenen aan de bezuinigingen van het nu demissionaire kabinet. Dat waren bezuinigingen waar D66 zich altijd heftig tegen verzette. Maar, zo vindt D66, de ‘Wilderiaanse’ kanten van de kabinetsbezuinigingen zijn er door het Lenteakkoord van af gehaald.

GroenLinks: treinpartij

Toen het Lenteakkoord nog fris was, maakte GroenLinks-leider Jolande Sap duidelijk dat het haar in eerste instantie niet om de miljarden ging: „Het gaat ons om alle mensen die lijden onder deze crisis.” Nu zijn deze mensen boos.

GroenLinks, volgens zichzelf de treinpartij bij uitstek, heeft met het belasten van de reiskostenvergoeding iets uit te leggen aan miljoenen forenzen.

Sap zei tijdens het eerste debat over het akkoord ook dat „mensen die lijden” bang zijn voor de toekomst. „Ze kunnen wellicht hun zorg niet meer betalen.” Nu gaat GroenLinks er mee akkoord dat een patiënt voor elke dag in het ziekenhuis 7,50 euro betaalt.

GroenLinks is de meest linkse partij van de vijf. Dat maakt haar kwetsbaar voor aanvallen van SP en PvdA over de maatregelen die midden- en lage inkomens treffen.

Grote zorg ChristenUnie

Voor de kleinste van de vijf gelden de grootste bezwaren evengoed. De partij zelf benadrukt dat ze in 2006 nog door reizigersorganisatie Rover verkozen werd tot meest ov-vriendelijke partij. Dan zijn de forenzeningrepen niet makkelijk te verdedigen.

Daarnaast doet de partij grote moeite zo goed mogelijk uit te leggen dat de ingrepen in de zorg noodzakelijk en niet altijd onredelijk zijn. Eigen risico omhoog? Inderdaad, „350 euro is veel geld”. De rollator wordt niet meer vergoed? Inderdaad, en „daarnaast zal er ook een eigen bijdrage van 25 procent worden gevraagd voor gehoortoestellen”.

Dat de AOW-leeftijd al vanaf volgend jaar omhoog gaat, stond ook niet in het ChristenUnie-verkiezingsprogramma. De partij blijft het maar zeggen: dit is geen „stembusakkoord”. Daar zijn in ieder geval alle vijf partijen het over eens.

Freek Staps

Derk Stokmans