Gezamenlijke vijand: de pers

Oranje stelde zwaar teleur tegen Bulgarije. De ploeg is de kritiek beu.

Redacteur Voetbal

Hoenderloo. „De toon is gezet!”, beet Bert van Marwijk zaterdagavond in de catacomben van de Amsterdam Arena Hans Kraay jr. toe. De verslaggever van SBS probeerde de getergde bondscoach tot bedaren te brengen, maar de kritiek die de analisten Marco van Basten en Ruud Gullit op het spel van Oranje hadden geuit, was duidelijk in het verkeerde keelgat geschoten. Door de thuisnederlaag tegen Bulgarije (1-2) sloeg de sfeer bij het Nederlands elftal zaterdagavond na het vrijwel rimpelloos verlopen trainingskamp in Lausanne helemaal om.

Oranje lijkt nu opeens weer de aloude gezamenlijke vijand te hebben gevonden: de pers. De uithaal van Van Marwijk stond namelijk niet op zich. Robin van Persie praatte de afgelopen anderhalve week helemaal niet met de Nederlandse media en stond zaterdagavond alleen even geïrriteerd tv-verslaggevers te woord. Wesley Sneijder nam na het echec tegen de Bulgaren ook niet de moeite even door de mixed zone te lopen. De trainers en de spelers van Oranje zijn de kritiek van de buitenwacht beu.

Het contrast met twee jaar geleden is opeens groot. In aanloop naar het WK van 2010 waren er weinig verwachtingen rondom Oranje, maar veroverde de ploeg de harten van het volk door in de voorbereiding met aantrekkelijk spel de ene na de andere tegenstander opzij te zetten. Tijdens het eindtoernooi in Zuid-Afrika verraste Nederland vriend en vijand door met behoudend spel de eindstrijd te bereiken, waarin Spanje te sterk was.

Nederland was wel een van de favorieten voor het EK in Polen en Oekraïne. Met Rafael van der Vaart als creatieve controleur op het middenveld ging Oranje dominanter spelen. Tijdens de kwalificatiereeks wist Oranje in enkele duels (Zweden thuis 4-1, Hongarije uit 0-4) resultaat aan schoonheid te koppelen. Het Nederlands elftal was zelfs even de nummer één op de ranking van wereldvoetbalbond FIFA. En de ploeg zelf waande zich na een serie overwinningen ook een tijdje de beste van de wereld. Maar aan het slot van de EK-kwalificatie maakte Zweden met een 3-2 overwinning een einde aan de onaantastbare status.

Het elftal van Van Marwijk vond het goede gevoel tot dusver niet meer terug. Sterker nog, na een teleurstellend gelijkspel thuis tegen Zwitserland (0-0) volgde in november vorig jaar een mokerslag in een oefenduel met Duitsland: 3-0. De bondscoach probeerde het vertrouwen te hervinden door opnieuw Mark van Bommel en Nigel de Jong op het middenveld aan elkaar te koppelen. Deze ‘WK-tactiek’ zorgde in februari in een oefenduel met Engeland op Wembley voor het gewenste resultaat: 2-3. De euforische stemming keerde echter niet terug.

Van Marwijk kreeg drie weken geleden een tegenvaller te verwerken toen zijn beoogde linksback Erik Pieters met een voetblessure moest afhaken. De bondscoach selecteerde 36 spelers op weg naar het EK, maar liet na een trainingsstage in Hoenderloo al snel negen voetballers afvallen, onder wie Urby Emanuelson. De voetballer van AC Milan had niet eens een training afgewerkt voordat hij van de lijst was geschrapt en vernam het nieuws via internet.

Tijdens het trainingskamp in Lausanne groeide de selectie dichter naar elkaar toe, maar ontstond er ook irritatie in de richting van de KNVB die de internationals verplichtte een oefenwedstrijd tegen Bayern München te spelen. Daarmee plaatste de bond het oplossen van een financiële kwestie boven de sportieve belangen van het Nederlands elftal. De wijze waarop het publiek van Bayern hun eigen speler Arjen Robben uitfloot wekte alleen nog maar meer wrevel op. En dat Oranje het duel in slotfase verloor (3-2), werkte ook niet positief.

Het oefenduel met Bulgarije zorgde voor meer problemen. Nog voordat Oranje een bal had getrapt haalde oud-bondscoach Van Basten voor de camera’s al stevig uit naar Van Marwijk. Van Basten vond het onbegrijpelijk dat er nauwelijks uitleg was gegeven over het afvallen van Siem de Jong, Vurnon Anita, Jeremain Lens en Adam Maher. Van Marwijk koos tegen Bulgarije voor een compromis door toch met de aanvallers Klaas-Jan Huntelaar en Robin van Persie te spelen. Maar dit experiment was tot mislukken gedoemd, met Van Persie en Van der Vaart als vleugelaanvallers.

Van Marwijk heeft meer kopzorgen. Verdediger Joris Mathijsen haakte zaterdag af met een hamstringblessure, waardoor hij naar verluidt zeker tien dagen is uitgeschakeld. Het moet Van Marwijk ook zorgen baren dat spelmaker Sneijder niet in vorm is. De speler van Internazionale mag dan zelf zeggen dat hij voor honderd procent fit is, zijn optreden tegen Bulgarije bewees het tegendeel. Sneijder had weliswaar één schitterende assist op Van Persie, maar kwam vaak handelingssnelheid tekort om te heersen op het middenveld.

Het Nederlands elftal zette zich in de tweede helft ten overstaan van het eigen publiek te schande door het duel alsnog uit handen te geven. Het was de 200ste nederlaag van Nederland in 717 interlands. Een razende Van Marwijk sloeg na het laatste doelpunt woedend met zijn handen op de grond. Wel vond hij dat zijn ploeg een prima eerste uur had gespeeld.

Bij de media vond de bondscoach geen luisterend oor.