Geluk is ... meer dan tevreden zijn op het werk

Fijn werk heeft grote invloed op de mate waarin mensen gelukkig zijn. Het valt te meten. Doe de test.

Op de eerste dag van mei, de Dag van de Arbeid, stond in dit katern een stuk over het fenomeen ‘medewerkerstevredenheidsonderzoek’. Talloze bedrijven doen eraan. De gedachte is: tevreden werknemers zijn productieve(re) werknemers.

Er is op dit gebied aan heel wat onderzoek gedaan. Daarbij is ook gebleken dat er nadelen kleven aan het meten van ‘tevredenheid’ op de werkvloer. Het kan een sfeer voeden van eenrichtingsverkeer. Zo van: ‘de baas vraagt waarover ik niet tevreden ben, ik schrijf dat op, dus ik verwacht dat dit wordt opgelost.’

Een andere vraagstelling kan andere, scherpere inzichten geven. De kernvraag is deze: wat maakt mensen gelukkig?

De VN publiceerde vorige maand haar World Happiness Report. Daaruit blijkt dat geluk – ongeachte cultuur en continent – steeds deze ingrediënten kent: sociale stabiliteit, bevredigend werk en vrijheid om eigen keuzes te maken. Een droom van almaar stijgende welvaart beoordelen mensen als steeds minder realistisch. Tegelijkertijd groeit hun behoefte aan zingeving: wat vind ík belangrijk, wat heeft écht waarde, wat maakt gelukkig?

Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, stuurde eind vorig jaar alle wereldleiders een exemplaar van The World Book of Happiness, met daarin de kern van wat uit wetenschappelijk onderzoek bekend is over de mate waarin ieder mens zelf z’n geluk kan vergroten. Wat blijkt? De mate waarin we ons gelukkig voelen, wordt voor zo’n 50 procent bepaald door karakter, voor 10 procent door omstandigheden en voor 40 procent door bewust gedrag. Geluk is deels dus maakbaar.

Jessica Pryce-Jones, CEO van het bedrijf iOpener Instituut, merkte in de jaren 90 dat ze zich niet gelukkig voelde. Haar toenmalige werk, als consultant bij een financiële dienstverlener, was daarvan een oorzaak. Ze maakte er carrière, was succesvol, maar gelukkig was ze niet. Dit riep bij haar de vraag op wat nodig is om je op je werk (zomaar 80.000 uur in een mensenleven) gelukkig te voelen.

Ze begon aan een onderzoek, dat zes jaar duurde. Na heel veel vragen aan heel veel mensen was haar duidelijk waardoor ‘werkgeluk’ wordt bepaald. Het is een complex van factoren (zie schema hiernaast), met dit als kern: werknemers willen het gevoel hebben dat ze zélf verantwoordelijk kunnen zijn voor een gevoel van geluk op het werk. Geluk overkomt hen niet, het is geen statische toestand. Het wordt beïnvloed door ‘arbeidsvoorwaarden’ waarin ruimte is voor actief en autonoom ‘denken en doen’. Wat dat betreft geldt de 40 procent die wordt bepaald door bewust gedrag ook voor de werksituatie.

Tegelijk geldt voor geluk op het werk dezelfde voorwaarde is in de liefde: het moet van twee kanten komen. Organisaties die niet hun best doen een aantrekkelijke werkgevers te zijn, verliezen de slag om talent.

Geluk op het werk is maakbaar én meetbaar. Online kunnen medewerkers vragen beantwoorden als: ‘Vindt u dat u iets doet wat de moeite waard is?’ En: ‘Krijgt u erkenning voor uw prestaties op het werk?’ Medewerkers krijgen rapportages, waaruit blijkt welke geluksbepalende factoren bij hen goed zijn ontwikkeld en welke aandacht vragen. Ze worden uitgedaagd zelf stappen te ondernemen om hun geluk te vergroten.

Hutten Catering, een bedrijf in Veghel, heeft deze manier van geluksbevordering tot onderdeel van haar bedrijfsvoering gemaakt. Actief draagt men uit: ‘Wij zijn BLG – de beste, de leukste, de gelukkigste.’ Dit geldt voor de organisatie als geheel, voor de individuele medewerkerker, voor haar producten, voor de leiding. Medewerkers heten samenwerkers. Pascal Verheugd, manager Samenwerkers & Organisatie: „In de kern gaat het erom dat je van mensen houdt.’’

De auteurs zijn verbonden aan bureau Youmeus, medeoprichter van het iOpener Instituut.

Geïnteresseerd in uw eigen werkgeluk? Doe de test op www.youmeus.nl.