De Egyptische revolutie mislukt? Nog lang niet!

Caption: The revolutionary youth of Egypt return to Tahrir to protest the outcome of the Egyptian presidential election, Cairo, Egypt, Monday May 28, 2012. The runoff vote for Egypt's next president will pit the Muslim Brotherhood's candidate against the last prime minister to serve under Hosni Mubarak, according to full official results released Monday by the election commission. Commission chief Farouq Sultan told a news conference that the Brotherhood's Mohammed Morsi and Ahmed Shafiq, a former air force commander and a longtime friend of the ousted leader, were the top two finishers in the first round of voting held on May 23-24. (AP Photo/Fredrik Persson) De Egyptische activisten en revolutionairen keerden vannacht terug naar het Tahrir-plein om te demonstreren tegen de uitslag van de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Foto AP / Fredrik Persson

Mohammed Morsi neemt het in de tweede stemronde van de Egyptische presidentsverkiezingen op tegen Ahmed Shafiq. En daarmee is de revolutie en haar gedachtegoed ten einde, oordeelden Egyptenaren de afgelopen dagen somber. Maar niets is minder waar.

Volgens de Egyptische schrijver Bassem Sabry is de uitkomst van de eerste stemronde inderdaad een nachtmerrie voor liberale, links-progressieve en seculiere Egyptenaren en de revolutionairen. Met Shafiq en Morsi als kandidaten worden zij in de tweede ronde gedwongen om te kiezen voor (respectievelijk) iemand van het oude regime (het zogeheten feloul) “terwijl zij voor hun leven vochten om dat regime ten val te brengen” of iemand die deel uitmaakt van een “machtsbeluste” en “conservatieve politieke machine” die op “aggressieve wijze” de “volledige heerschappij” wil krijgen van het Egyptische politieke bestel.

Toen Shafiq tijdens de eerste ronde in Kairo zijn stem uitbracht, werd duidelijk dat zijn imago onder de Egyptenaren niet al te best is:

‘Kiezen voor Morsi of Shafiq is als kiezen voor tyfus of cholera’

Het is een keus die de Nederlandse correspondent Dirk Wanrooij op Twitter al omschreef als de keuze tussen “tyfus en cholera”. Of zoals deze cartoon laat zien: de weg linksom of rechtsom naar het slachthuis. De Amerikaans-Egyptische journalist Reem Abdellatif ziet in Shafiq en Morsi twee stromannen van de Opperste Militaire Raad (SCAF), die in juli met een van hen in het zadel de daadwerkelijke macht niet zal hoeven overdragen aan de burgerregering.

Maar is de revolutie dan mislukt, zoals activisten van het laatste uur vrezen? Nee, in de eerste plaats omdat voor de revolutie een kandidaat als Morsi ondenkbaar was geweest, zei onze correspondent Gert van Langendonck al eerder op nrc.nl. Onder Mubarak was de organisatie verboden en werden leden vervolgd en onderdrukt.

Bekijk hieronder een uitgebreide documentaire over de politieke geschiedenis van de Moslimbroederschap van Al Jazeera:

Volgens Van Langendonck is er bij winst van Morsi “zeker sprake van een revolutie in Egypte”, alleen “niet de revolutie die de mensen vorig jaar op het Tahrir-plein in gedachten hadden”. Sabry beschrijft het gevoel van na de eerste stemronde in Al-Monitor, als een “gemiste historische kans” door het ontbreken van een verenigde “revolutionaire kandidaat”.

‘De revolutionairen hebben juist de verkiezingen gewonnen!’

Blogger Omar Kamel is echter een stuk optimistischer dan Sabry. Volgens hem hebben de revolutionairen juist de verkiezingen gewonnen. Waarom? Omdat Shafiq, de ‘kandidaat van SCAF’ maar 25 procent van de stemmen kreeg - ondanks de steun en financiering van het leger. Daarnaast liet de uitslag zien dat de steun voor de “politieke islamisten” is geslonken. Kamel:

“De politieke islam, die tijdens de parlementsverkiezingen 70 procent van de stemmen kreeg, krijgt in de eerste stemronde voor het presidentschap nog maar 40 procent.”

De (al tijden hopeloos verdeelde) revolutionaire kandidaten - onder andere Hamdeen, Aboul Fatouh - krijgen samen wel vijftig procent van de stemmen. Daarmee is de revolutie overduidelijk de winnaar, aldus Kamel. En hij stelt de vorming van een civiel bestuur bestaande uit de kandidaten Morsi, Sabbahi, Aboul Fotouh en Moussa (die samen zo’n 75 procent van de stemmen vertegenwoordigen) en zo de verkiezingen voor de revolutie kunnen claimen.

‘Dwing Morsi of Shafiq tot samenwerking revolutionairen’

Kamels idee van het vormen van verbonden tussen de kandidaten wordt gedeeld door Koert Debeuf, vertegenwoordiger van de Alde-groep in het Europees Parlement. Volgens hem is de uitslag van de tweede stemronde voor zowel Morsi als Shafiq onzeker. Debeuf stelt dan ook voor dat de revolutionaire politieke krachten een blok vormen en dat zij hun steun aanbieden aan Morsi of Shafiq, tegen bepaalde voorwaarden. Want “publieke verklaringen waarborgen de revolutie niet”, aldus Debeuf. “Maar harde onderhandelingen wel”. Debeuf:

“Als verenigd blok moeten de revolutionaire krachten hun steun aanbieden in ruil voor niet-onderhandelbare voorwaarden. De seculieren/revolutionairen moeten op papier gegarandeerd worden dat zij 1.) de vice-president leveren, 2.) de premier leveren, 3.) de helft van de ministeries in handen krijgen 4.) de helft plus een van de zetels krijgen in de commissie die de nieuwe grondwet samenstelt, en 5.) dat alle nieuwe wetten voortaan door zowel de president als de vice-president ondertekend moeten worden. Dat is politiek. Dat is democratie.”

Shafiq beschuldigt aanhangers Sabbahi van brand in hoofdkantoor

Of het komt tot een verbond tussen revolutionaire kandidaten en Morsi of Shafiq is nog maar te bezien. Gisteren staken demonstranten al het hoofdkantoor van ‘feloul’-kandidaat Shafiq in brand. Mogelijk dwingt dit de kandidaat, die streeft naar stabiliteit en een sterke staat, niet tot een compromis met de revolutionairen. Shafiq beschuldigt namelijk de aanhangers van Sabbahi (die de meeste stemmen haalde in Kairo, Port Said en Alexandrië) van de brandstichting, schrijft persbureau AP.

Maar wie weet wat in het verschiet ligt voor Egypte, dat 16 en 17 juni weer naar de stembus gaat. Toen op 28 januari het hoofdkantoor van de regeringspartij van Hosni Mubarak in vlammen opging, kon ook niemand nog voorspellen dat de voormalige president zich nu in de rechtszaal moet verantwoorden voor de daden van zijn regime.