Brieven

Vergelijking tussen Tsipras en Brady gaat niet op

Het is een originele redenering van Sweder van Wijnbergen om Alexis Tsipras, de leider van de linkse Griekse partij Syriza, te vergelijken met Nicholas F. Brady, de Amerikaanse minister van Financiën onder de Republikeinse president Bush sr. en naamgever van de zogenoemde Brady bonds (Opinie & Debat, 26 mei). Deze obligaties maakten een substantiële schuldverlichting mogelijk van ontwikkelingslanden die in de jaren tachtig van de vorige eeuw in grote financiële nood verkeerden, net als Griekenland nu.

Toch gaat de vergelijking om ten minste drie redenen niet op.

Ten eerste voert Tsipras campagne voor Griekse schuldvermindering als een verlengstuk van de partizanenstrijd van de Grieken tegen de nazi’s in de Tweede wereldoorlog.

Ten tweede hadden de Brady bonds betrekking op afwaardering van de vorderingen van particuliere banken op ontwikkelingslanden. In het geval van Griekenland is inmiddels 80 procent van de vorderingen in handen van overheden – eurolanden en de Europese Centrale Bank. Als private banken moeten bloeden, voelen aandeelhouders zich gepakt, maar dit valt te overzien. Als overheden hun verstrekte leningen aan Griekenland afwaarderen, krijgen ze, in tegenstelling tot banken, te maken met dwarsliggende parlementen, nijdige burgers en – in het geval van Duitsland – een uiterst kritisch hooggerechtshof. Ten minste eenderde van het Nederlandse parlement is tegen elke vorm van financiële steun aan Griekenland.

Ten derde had de Brady deal indertijd betrekking op landen die een eigen wisselkoersbeleid konden voeren. Zij konden hun munten devalueren om hun concurrentievermogen te herstellen. Deze mogelijkheid bestaat niet voor Griekenland binnen de eurozone. Bij een muntunie moeten de participerende landen zich houden aan de afspraken. Doen ze dit niet, dan kunnen ze beter direct uittreden.

Opmerkelijk is dat Van Wijnbergen een ander beproefd recept uit de oplossing van de schuldencrisis van de jaren tachtig ongenoemd laat: de omzetting van schuld in aandelenkapitaal in bijvoorbeeld te privatiseren staatsbedrijven. Dit is in Latijns-Amerika op grote schaal en met veel succes toegepast. De toenmalige Nederlandse Middenstandsbank, later opgegaan in ING, speelde hierin een pioniersrol.

Het is mij een raadsel waarom deze beproefde manier om overheidsschulden te verminderen en groei bevorderende, particuliere investeringen te stimuleren, nog steeds niet wordt toegepast in het geval van de Zuid-Europese schuldencrisis.

Den Haag

Bestudeer naast seks ook het katholicisme

De Vlaamse tv-presentatrice en seksuologe Goedele Liekens kan zich niet voorstellen dat „de paus de vertegenwoordiger van God is op Aarde” (NRC Handelsblad, 25 mei). Van wie heeft zij godsdienstonderricht gehad? Als ze net zo veel tijd aan de studie van het katholicisme als aan seksualiteit had besteed, zou ze deze nonsens niet verkondigen.

De Rooms-Katholieke Kerk ziet de paus als de ‘plaatsbekleder’ van Christus op Aarde, als degene die in plaats van Jezus ‘de kudde’ voorgaat – niet meer en niet minder. Net als alle mensen zal hij bij het laatste oordeel ten overstaan van Christus verantwoording dienen af te leggen over zijn handel en wandel en over het verkregen mandaat.

Dit klinkt toch heel wat reëler, nietwaar?

Pastoor Sint-Matthias, Maastricht

Jan Marijnissen begrijpt niets van marktwerking

In zijn column noemt SP-voorzitter Jan Marijnissen mij „een liberaal in hart en nieren, maar niet langer als het om het spoor gaat” (Opinie, 23 mei). Hij vindt het curieus dat ik voorstel om ProRail bij Rijkswaterstaat onder te brengen. De VVD wil toch marktwerking?

Het klopt dat de VVD marktwerking wil waar het maar mogelijk is. Als bedrijven moeten concurreren, kan de klant kiezen uit het beste aanbod en krijgt hij dus de beste kwaliteit en prijs, maar bij ProRail is sprake van een monopolist die als enige het spoor in beheer heeft en jaarlijks 2,5 miljard euro subsidie krijgt, uit de zak van de belastingbetaler. ProRail gedraagt zich als een bedrijf, legt nauwelijks verantwoording af en trekt zich weinig aan van de minister en Tweede Kamer, hoewel wij namens de belastingbetaler controle moeten uitoefenen. De laatste stunt van ProRail is dat de top heeft besloten zijn bonussen te schrappen en gelijktijdig de salarissen met 16 procent te verhogen. De bonus wordt vast salaris. Dit is ongehoord voor een overheidsbedrijf.

Als dit bij private bedrijven gebeurt, staat de SP op haar achterste benen. Als de VVD voorstelt grip te krijgen op dit staatsbedrijf, steunt de SP dit niet. De SP wil ProRail onderbrengen bij NS. Dit heeft dezelfde slechte eigenschappen als ProRail – staatsbedrijf, monopolist en regentesk, arrogant gedrag. De klant en belastingbetaler staan zeker niet voorop bij deze bedrijven.

De VVD wil waar mogelijk concurrentie tussen bedrijven, maar als er een onontkoombaar monopolie is, moet dit strak worden aangestuurd door de politiek – dan wordt ProRail een onderdeel van het ministerie – of scherp worden bewaakt door de Nederlandse Mededingingsautoriteit.

De SP is altijd tegen marktwerking en voor handhaving van slecht functionerende en veel te dure, monopolistische overheidsbedrijven als NS en ProRail. In Rotterdam is net concurrentie geïntroduceerd voor het busvervoer. Het resultaat is beter openbaar vervoer en 38 procent minder subsidie. Dit is goed voor reizigers en belastingbetalers. Weer is het bewijs geleverd dat concurrentie en dus marktwerking goed is. Laten we dit dus doen, als het mogelijk is.

Lid VVD-fractie in de Tweede Kamer

Bouterse straft zichzelf

Het plan van president Bouterse van Suriname om Fort Zeelandia, waar in 1982 de Decembermoorden werden gepleegd, onder zijn beheer te brengen en er onder meer een festivalcentrum van te maken, heeft een voordelige kant. Het toont dat hij voortdurend zijn misdaden uit zijn geheugen wil wissen. Eerder wilde hij met alle geweld president worden van Suriname, had hij een plan voor een museum over de revolutie en stuurde hij aan op een Amnestiewet. Overdekken door het tegendeel is zijn onbewuste drijfveer. De schrale troost voor al zijn slachtoffers is dat hij zijn gruweldaden maar niet uit zijn geheugen kan wissen, elke dag weer. Zijn geheugen is zijn straf.

Hoofddorp