‘Snotterpoli’s? Kom op zeg’ De mannen van de 23 miljard

Foto’s Roger Cremers

Wie: Wim van der Meeren, directeur CZ zorgverzekeringen

Studeerde: politicologie

Was: directeur verpleeghuis; bestuurder Elisabeth Ziekenhuis

Invloed: stopte als eerste grote zorgverzekeraar met vergoeding van behandeling in ‘zwakkere’ ziekenhuizen bij borstkanker en blaaskanker en bij bariatrie.

De prostaatkankertest. Dat is zo’n product waarvan Wim van der Meeren zegt: moet dat? Een kwart van de Nederlandse mannen boven de veertig jaar deed vorig jaar bij de dokter de ‘PSA-test’; een bloedtest die meet of iemand een verhoogde kans heeft op prostaatkanker. „Ik vraag me af of die tests zinvol zijn. Van de tachtig mannen die volgens de PSA-test een verhoogde kans hebben en zich laten opereren, wordt er bij één prostaatkanker voorkomen. Bijna alle tachtig krijgen bijwerkingen, zoals impotentie en incontinentie. En het kost elke keer geld.”

Wim van der Meeren (56) past op de centen. In Tilburg beheert hij ruim zeven miljard euro aan verzekeringspremies en -bijdragen, van 3,4 miljoen Nederlanders. Nee, hij is niet alleen maar bezig met schaderisico’s en winst maken. „Ik vind het soms vervelend dat deze functie maatschappelijk controversieel is. We zijn een onderlinge waarborgmaatschappij, we hebben bij CZ geen winstoogmerk.” Maar alles medicaliseren en alles vergoeden, dat staat hem ook tegen. „Snotterpoli’s voor verkoudheden, de behandeling van restless legs ? Kom op, zeg.”

De vier grote zorgverzekeraars, waarvan CZ de derde is, moeten de kosten in de ziekenhuiszorg beheersen. Samen gaan ze over het premiegeld van 90 procent van de bevolking. Toen Van der Meeren in 2010 aantrad bij CZ, schopte hij direct een rel. Waarom zou CZ de behandeling van borstkanker in elk ziekenhuis vergoeden? Ook in kleine ziekenhuizen waar ze het te weinig behandelen om het goed te doen? Hij maakte een selectie: dat ziekenhuis wel, dat ziekenhuis niet. Het bleek achteraf baanbrekend. Dit jaar selecteren alle grote verzekeraars.

Dat stuit op kritiek omdat patiënten niet meer overal geholpen kunnen worden. Tenzij ze de behandeling zelf betalen. Van der Meeren: „Eigenlijk is het onbegrijpelijk dat patiënten in een ziekenhuis geholpen wíllen worden waar ze niet heel goede zorg krijgen.”

Sommige artsen opereren ook te snel, vindt Van der Meeren. „Er is veel onnodige zorg”. Dat bleek vorig jaar uit onderzoek van adviesbureau KPMG. „In de ene regio krijg je zes keer zo snel een knie- of galblaasoperatie als in de andere. Ik zeg altijd: baat ’t niet, dan schaadt ’t altijd. Een operatie kost altijd geld en geeft altijd (tijdelijke) klachten voor de patiënt.”

Neem ‘etalagebenen’, bloedvatenvernauwing in de benen. „Die worden vaak geopereerd. Terwijl de beste manier om er vanaf te komen is: lopen, lopen, lopen.” Er zitten perverse prikkels in het zorgsysteem, zegt hij. „Doen wordt beloond: opereren, ingrijpen, voorschrijven. Gezonder maken niet.”

Ziekenhuizen vinden het ook moeilijk om ‘nee’ te zeggen tegen hun artsen. „Dat stoort me. Ze kopen soms onzinnige apparaten en dat moeten wíj vergoeden.” Op de lange termijnis het in het belang van alle verzekerden dat hij kritisch kijkt naar wat CZ vergoedt en wat niet, zegt hij. „Anders worden de kosten onhoudbaar en willen gezonde mensen niet meer voor de zieken betalen.”