Rusland is de winnaar in strijd om gas met Europa

De geplande ‘supersnelweg’ voor gas tussen Europa en de Kaspische Zee is op sterven na dood nu energiebedrijf BP er niets meer in ziet. Een nieuwe dreun voor de Europese Unie.

Voor de bedenkers van het prestigieuze ‘Nabucco’-project wordt het tijd de waarheid onder ogen te zien. Plannen voor een grote gaspijpleiding van de Kaspische Zee naar Europa, die de Europeanen minder afhankelijk zou maken van Russisch gas, moeten na tien jaar worden begraven.

Directeur Iain Conn van BP, een leidend bedrijf binnen het Nabucco-consortium, maakte deze week bekend dat de „oorspronkelijke Nabucco-pijpleiding wat BP betreft van tafel is”. Er ligt nog wel een plan op tafel voor een zwaar ingekorte en afgeslankte versie van de pijpleiding, een ‘mini-’ Nabucco. Van de „supersnelweg” voor gas die er zou komen, is weinig over.

Het is een nieuwe tegenslag voor de Europese Unie, die toch al met een zware economische en politieke crises te kampen heeft. De Europese Commissie is een van de drijvende krachten achter het project, dat Europa in staat moest stellen direct gas te betrekken uit Azerbajdzjan, buiten Rusland om. Jozias van Aartsen, de huidige burgemeester van Den Haag, was enige tijd namens de EU-coördinator van Nabucco.

BP leidt samen met het Azerbajdzjaanse staatsenergiebedrijf SOCAR een consortium dat het megagasveld Sjah Deniz voor de kust van Azerbajdzjan ontwikkelt. Dat veld is de enige ‘bron’ die Nabucco kan voeden. Het consortium bepaalt zo het lot van het hele project.

Conn zei dat er na tien jaar onderhandelen tussen betrokken regeringen en bedrijven nog te veel onzekerheden blijven bestaan rond Nabucco. Niet alleen zijn de geraamde ontwikkelkosten in tien jaar tijd verdubbeld, van zo’n 7 miljoen naar 14 miljoen nu. Het is ook nog altijd onzeker of de zes betrokken energiebedrijven (het Duitse RWE, het Oostenrijkse OMV, het Hongaarse Mol, het Turkse Botas, het Roemeense Transgaz en de Bulgarian Energy Holding) de financiering wel rond krijgen.

Investeerders wilden pas geld beschikbaar stellen als de energieconcerns contracten hadden gesloten met Azerbajdzjan. Maar dat land wilde pas contracten sluiten als er zekerheid was dat de pijpleiding er kwam. Ondertussen frustreerde Rusland Nabucco door zo veel mogelijk Azerbajdzjaans gas op te kopen.

BP zegt te willen kijken naar alternatieve pijpleidingen die Nabucco kunnen vervangen. Een daarvan is de Zuidoost-Europese pijpleiding (SEEP), die in 2011 mede door BP zelf werd bedacht. Die pijpleiding loopt van de westgrens van Turkije naar West-Europa en kan worden aangesloten op een andere pijpleiding, waarover sinds kort wordt gedacht, de Trans-Anatolische pijpleiding (Tanap). Daarin zijn Turkije en Azerbajdzjan de belangrijkste aandeelhouders. Turkije is altijd sceptisch geweest over Nabucco.

Voor de ambities van de EU om minder van Rusland afhankelijk te worden ziet het er niet gunstig uit. Alternatieve pijpleidingen hebben veel minder capaciteit. In een rapport van olieconsultancy WoodMackenzie van dit jaar staat: „De werkelijkheid is dat als een groot Nabucco-project niet van de grond komt, de Europese energieveiligheid daarvan de dupe is”.

De macht van Rusland groeit. Het was al vergevorderd met plannen voor een eigen pijpleiding van de Kaspische Zee naar West-Europa, South Stream. En een van de energiebedrijven die aan Nabucco deelneemt, het Hongaarse Mol, zou nu overwegen om mee te doen aan dat project.